Онлайн-конференция

Онлайн-конференция на тему "Семь недель Великого поста: испытание или просветление?"

Онлайн-конференция на тему "Семь недель Великого поста: испытание или просветление?"

Как питаться православным в этот аскетичный период и только ли в еде все дело? Без гнева, обиды и осуждения, с милосердием и воздержанием. Все о Великой четыредесятнице расскажет протоиерей Сергий Гордун, первый проректор Института теологии имени святых Мефодия и Кирилла.

Онлайн-конференция пройдет в четверг, 22 февраля, в 12 часов.

Свои вопросы оставляйте ниже.

Фото


В конце прошлого года у православных изменились правила, с кем можно венчаться и когда можно разводится. Скажите, почему есть запрет на венчание между крестными родителями с биологическими? В чем принципиально изменились эти правила?
Ксения (Неизвестно):

Правілы прынцыпова не змяніліся. Чаму нельга вянчацца паміж хроснымі і біялагічнымі бацькамі? У старажытных царкоўных канонах ёсць такое паняцце, як духоўнае раство. Калі мы становімся хроснымі, то ўзнікае духоўнае раство і паміж хрэснікамі, і паміж бацькамі. Таму гэта духоўнае раство павінна быць само па сабе, яно не павінна перамяжоўвацца з кроўным раством. У гэтым ідэя.

Ведущая: Когда кум, кума, кумовья – крестные родители. А родня этих людей и этих тоже между собой родня?

Айцец Сергій: Не. Проста і ў такім кроўным растве ёсць ступені раства: першая, другая і г.д. Паколькі ўсе мы ад Адама - усе мы браты і сёстры. Але ўсе ж тыя ступені радства і духоўнага, і цялеснага, у якіх шлюб не можа быць. Ёсць жа і такія ступені раства, калі шлюб дазволены, пасля траюрадных, напрыклад. Духоўнае раство мае меншыя градацыі.

Добрый день!В чем основная суть Великого поста и почему он называется Великим?
Татьяна (Пинск):

Сутнасць Вялікага посту ў тым, што гэта прыгатаванне да Вялікадня. А Вялікдзень, як вядома, самае галоўнае хрысціянскае свята. Чаму яно галоўнае? Таму што яно датычыцца кожнага хрысціяніна. Дзякуючы таму, што Хрыстос уваскрэс, ён не толькі сам стаў жывы целам, ён дае магчымасць новага жыцця кожнаму чалавеку. Чалавек смяротны, але мы верым усе, што мы ўваскрэснем. Хрыстос, яка сказана ў Свяшчэнным Пісанні, першынец з мёртвых. А за ім – Хрыстовы, усе шчыра веруючыя ў Хрыста ўваскрэснуць. І вось гэта мы перажываем на Вялікдзень. Не толькі сам факт уваскрэсення Хрыстова, але і наша новае жыццё, якое нам даруе Хрыстос. Але да гэтага новага жыцця нам трэба рыхтавацца. І гэта падрыхтоўка да новага вечнага жыцця – асноўная задача і асноўная мэта зямнога жыцця хрысціяніна. І вось пра гэтую асноўную мэту мы часта забываемся. Таму менавіта перад Вялікаднём устаноўлены перыяд для асабліва напружанага духоўнага жыцця. Каб у гэты перыяд мы больш наблізіліся да Бога. 

Пост - гэта школа пакаяння. 

Чаму? Таму што гэта набліжэнне да Бога – гэта ўсведамленне сваёй немачы, сваіх грахоў, сваёй слабасці і барацьба са сваімі грахамі, і пакаянне перад Богам. Вось у гэтым сутнасць Вялікага посту. А Вялікі ён таму, што працяглы. Усе астатнія пасты, а іх у нас, у праваслаўных хрысціян, чатыры, карацейшыя.

Вядучая: Получается, каждый год у нас своеобразное перерождение?

Айцец Сергій: Безумоўна. Нядрэнна было б, каб гэта было кожны дзень. Зноў у жа, у штодзённых вячэрніх малітвах мы каемся перад Богам і кожны дзень імкнёмся, пачынаем з таго, што ва ўсякім разе стараемся не грашыць, не адыходзіць ад Бога, хоць у нас гэта незаўжды атрымліваецца. 

Подскажите, обязательно ли воздержание от мяса, сладкого, соленого? В чем необходимость питаться постной пищей? Неужели на голодный желудок верующий сможет что-то постигнуть или на него снизойдет просветление?
Ольга (Брест):

Тут некалькі пытанняў. Паспрабую па парадку. Што датычыцца мясных страў, то гэта абавязкова абмежаваць, як і малако, і яйкі. Што датычыцца салодкага, салёнага ці кіслага... На гэта абмежаванняў няма. Абмежаванні ідуць на стравы жывёльнага паходжання. А, дапусцім, нейкія цукеркі-ледзянцы, у якіх няма малака, можна ўжываць, вось торты – гэта не, а салодкае, цукар - можна, чай можна піць з цукрам. Салёнае не забаронена. Салёны агурок – нармальная страва, абсалютна.

Ведущая: Почему в Великий пост мы отказываемся от пищи животного происхождения?

Айтец Сергій: Па той прычыне, што гэтая ежа па-першае, вельмі каларыйная, па-другое, смачнейшая. Нам яе хочацца, а нам трэба адмаўляцца да таго, што нам хочацца. Яна каларыйная, яна смачная - вось па гэтай прычыне.

Ведущая: С животным миром это никак не связано?

Айтец Сергій: Ніяк не звязана. Калі б гэта было звязана з жывёламі, каб іх не чапаць, хай пажывуць яшчэ, альбо нейкая была б пагарда да таго, што звязана з мясам, то тады на самыя вялікія святы на Вялікдзень і на Раство мы тым больш павінны былі адмовіцца ад гэтай ежы, калі б такая была прычына.

Ведущая: Неужели на голодный желудок верующий сможет постичь больше, чем у него не получалось до этого?

Айтец Сергій: Безумоўна! Вось я вам скажу чаму. Некалі, даўно гэта было – у 76 годзе, я вывучаў лацінскую мову. Лацінская мова, як вядома, гэта мова яшчэ была дахрысціянаская, класічная старажытная мова. І там ёсць такая прыказка Plenusventer non studet libenter. У перакдадзе гэта азначае – “поўны страўнік неахвотна вучыцца”. Гэта такая прыказка для моладзі. І яна выказвае тое, што калі чалавек вельмі сыты, яго кроў занята тым, як перерабляць ежу, а галава не вельмі добра працуе і вучоба не ідзе. У рускай мове ёсць нешта аналагічнае - “сытое брюхо к ученью глухо”. Так што не ведаю, сувязь ёсць ці няма... Напэўна, яны ўзніклі самі па сабе, незалежна адна ад адной. Калі гэта сапраўды справядліва для вучобы, то тым больш гэта справядліва да малітвы. Так, чалавек, які абмяжуе сябе ў ежы, ён аказваецца духоўна больш свабодны. Яго дух больш да Бога ўзносіцца і малітва аказваецца лягчэйнай. Таму ў Евангеллі ёсць такія словы, што нават нячыстая сіла адганяецца толькі малітвай і постам. Вось два гэтыя кампаненты – малітва і пост – гэта праўда ўплывае, вельмі. 

Отец Сергий, почему самые жесткие недели Великого поста — это первая и последняя? Почему нельзя по «нисходящей» было делать? Что бы с каждым днем все легче и легче?) Спасибо!
Виктория (Бобруйск):

 Я думаю, што гэта так складзена на падставе такога вялікага вопыту царквы. І чыста псіхалагічна, калі мы за нешта бяромся, то трэба брацца з усёй сілы, актыўна. Потым ясна, што нас сілы пакідаюць, што, сапраўды, калі пасціць так як трэба, то сілы змяншаюцца і таму даецца трохі паслабленне. Ну а ў канцы трэба, каб другое дыханне было, гэта як у спорце, на старт трэба выйсці з поўнай аддачай. Тут я б знайшоў такое падабенства са спортам. 

То, что изначально позволялось употреблять в пищу во время Великого поста, спустя столетия начали «провозглашать» так называемые веганы. Никакой пищи животного происхождения, умеренное потребление и прочее. Но они живут так не 7 недель, а всю жизнь. Как относится Церковь к подобному суровому образу жизни?
Юлия (Минск):

Тут вельмі важныя матывы. У гісторыі хрысціянства, у гісторыі Праваслаўнай царквы былі людзі, якіх можна было б назваць вось гэтым сучасным словам “веганы”.

Прападобны Антоній Вялікі, прападобны Макарый Вялікі, Яўфімій Вялікі - яны ўсё жыццё жылі ў пустыні і елі травы. Але царква ўсведамляе, что гэта нейкія асілкі, волаты духу, якія на гэта здольныя. Па-другое, вельмі важныя матывы, чаму чалавек адмаўляецца ад жывёльнай ежы? Калі гэта рэлігійныя матывы, каб дагадзіць Богу, каб вызваліць свой дух для малітвы з Богам, для яднання з Богам, то гэта пост. Могуць быць чыста медыцынскія матывы ці фізіялагічныя, бо сустракаюцца дзеці, якія не могуць пераносіць каровінага малака. Ім казінае малако купляюць. Ці ёсць асаблівасці арганізма, калі чалавек адмаўляецца ад мяса таму, што яму нясмачна. Калі па рэкамендацыі лекараў, напрыклад, лекар рэкамендуе не есці свініны, гэта таксама правільна. Але ўсё роўна гэта не пост. Гэта можно назваць дыетай. Розніца паміж веганамі і вегатырыянцамі - нешта падобнае, але рознае. 

Розніца паміж постам заключаецца ў тым, што тут матывы рэлігійныя. І што яшчэ важна, наконт чаго царква вельмі строгая і нават асуджае такую пазіцыю, калі ў кагосьці ёсць пагарда да нейкай ежы. Пагарда, што гэта нейкая нікчэмная ежа, нягодная, што выклікае непрыняцце. І ў гэтым плане я магу здзівіць усіх. Ёсць такія царкоўныя каноны, якія мы не вельмі нагадваем з амвона, таму што іх не вельмі хто парушае.  Калі гаворка ідзе пра веганаў, то ёсць такія царкоўныя каноны, якія кажуць: калі хто прынцыпова не ўжывае мяса і віна нават на святы, таму што лічыць гэтую ежу недазволенай, пагарджае ёю, той адлучаецца ад царквы. Гэта многіх здзіўляе, але гэта факт. Прынцыповая пазіцыя царквы, што ўсю ежу, якая ёсць, нам благаславіў Бог. І гэта напісана ў Свяшчэнным Пісанні. Мы кіруемся не тым, што сабралася група багасловаў, нешта прыдумала і вырашыла. У праваслаўных такого няма. Дарэчы, у іншых канфесіях яно так. 

Калі хрысціянская царква была адзінай, не было гэтых падзелаў, то гэты самы Вялікі пост быў для ўсіх. Ён быў не толькі на тэрыторыі Грэцыі, Італіі, Францыі - усюды ён быў адзіны. Цяпер у іншых хрысціянскіх канфесіях гэтага няма, яны вырашылі гэта адмяніць. Праваслаўныя захоўваюць тое, што было тысячу - паўтары тысячы гадоў таму. Наш прынцып заснаваны на Свяшчэнным Пісанні. У Пісанні выразна гаворыцца пра важнасць посту, а з другога боку пра тое, што калі няма посту, то ўсякая ежа дазволеная. І яна благаславёна Богам і пагарджаць ёю нельга. Можна абмяжоўваць сябе, нават не ў пост трэба абмяжоўваць. Але гэта не рэгламентуецца, і гэта, можна сказаць, будзе такі асабісты подзвіг. 

Великий пост — это воздержание, милосердие, молитвы. Как можем мы в повседневной жизни проявлять милосердие? В нашей рутине, вечной гонке за новыми свершениями. Спасибо.
Екатерина (Минск):

Айцец Сергій: Я б так сказаў, самае галоўнае каб праяўляць міласэрнасць - гэта тое, каб мы заўважалі іншых людзей, якія вакол нас. Вось мы працуем. І мы можам заўважыць, што нехта бывае сумны, у кагосьці нешта непрыемнае здарылася - падысці і суцешыць. Нам часта нашы ці суседзі, ці калегі скажуць, што ў кагосьці здарылася нейкая бяда, нейкае гора, трэба дапамагчы, часам і матэрыяльна. Трэба проста заўважаць блізкіх нам людзей, якіх мы ведаем, і ў кожнай сітуацыі старацца дапамагчы.

Ведущая: Чуть более участливым хотя бы попытаться быть, да?

Айцец  Сергій: Безумоўна! Бывае і такое. Напрыклад, пайду я ў бальніцу пабачыць, можа, камусьці трэба дапамагчы, асабліва ў сельскіх бальніцах - яны нешматлікія. У вёсках усе ведаюць адно аднаго, і ведаюць, што суседа ці суседкі няма. Але ж усё роўна знаёмыя, пайду я ім нешта прынясу ці куплю, ці камусцьі адзінокаму дапамагу. 

Здравствуйте! В моей родне есть как православные, так и католики. У католиков пост начался немного ранее. Но что я заметила, он не на столько строгий, как в православии. Там делается акцент на молитвы, воздержание от развлечений. Почему же православные, в первую очередь ограничивают себя в пище? К слову, ограничивают в полезной пище.
Анна (Гродно):

Айцец Сергій: Цікавае пытанне, і тут параўноўваць сапраўды ёсць што, тым больш для Беларусі гэта характэрна. У нас і змешаных шлюбаў шмат, у нас і ў радні ёсць і католікі, і праваслаўныя. У мяне таксама ў радні ёсць католікі, нават блізкая радня: трое стрыечных. Праўдна, адзін брат памёр, двое яшчэ жывыя, і ў іх ёсць дзеці і ўжо і ўнукі. Ведаеце, у мяне карціна зусім іншая. А менавіта: мае сваякі-католікі практычна не бываюць у касцёле. Яны кажуць, што гэта ксяндзам трэба, а ім не трэба. А вось праваслаўная радня, якая ёсць на Беларусі і на Украіне, вельмі блізкая да царквы, і сваякі разумеюць, што малітва, безумоўна, на першым месцы. Што да посту, калі яго параўноўваць у дачыненні да ежы, ён быў аднолькавы некалі на Захадзе і на Усходзе, і ў католікаў пост у гэтым плане быў адменены ў 1965 годзе. Быў другі Ватыканскі Сабор, і ён правёў вельмі вялікія рэформы: была адменена частка богаслужэнняў, былі вельмі скарочаны службы ў католікаў. Палічылі, што калі скараціць службы, то людзям будзе лягчэй і людзі будуць хадзіць. Зноў жа, калі пасты адмяніць (бо яны фактычна адменены)… 

Католікам на працягу Вялікага посту толькі ў некаторыя дні не дазваляецца есці мяса, а, дапусцім, сала растопленае можна і кандытарскія вырабы можна. І яшчэ ёсць такая забарона, якая для мяне здаецца дзіўнай, - у пэўныя дні Вялікага посту прымаць ежу можна не больш як тры разы, а ў астатнія дні можна хоць дзесяць разоў. Мне, дапусцім, круглы год хапае прымаць ежу два разы на дзень. Я бы сказаў, што ў католікаў фактычна пост адменены, бо мяса есці не абавязкова кожны дзень, калі і посту няма. 

А чаму ён усё-такі ў праваслаўнай царкве захаваны? Логіка такая. У прынцыпе рэлігійнае ўстанаўленне – гэта не тое, што ідзе ад людзей, гэта не тое, што можна сесці, прыдумаць і вырашыць. Гэта тое, што ўсё ж такі ідзе ад Бога. Гэта Боскае адкрыццё. Мы адкрываем Біблію і чытаем пра пост яшчэ ў дахрысціянскія часы - у Старым Запавеце гаворыцца пра пост. Прыйшло хрысціянства – таксама гаворыцца пра пост, і ёсць гэтыя строгія каноны, як трэба пасціцца, што трэба есці, чаго не трэба есці. Калі гэта ідзе ад святых апосталаў, ад самога Хрыста, які сказаў, што нячысты дух выганяецца толькі малітвай і постам, як мы можам называцца хрысціянамі, калі мы вырашым, што нам гэта не патрэбна. 

Праваслаўная царква глядзіць на пост, як на духоўнае лякарства. 

Мы духоўна хворыя, і як фізічна хвораму чалавеку патрабуецца дыета, так для нашага духоўнага жыцця нам патрэбны пост. І вось адмяніць пост духоўна хвораму чалавеку, гэта ўсё роўна, што ў хворага чалавека забраць лекі. Можа, ён не вельмі хоча іх ужываць, але доктар павінен пераконваць хворага чалавека, што будзе лепш, калі ты будзеш гэтымі лекамі карыстацца. Так і ў Праваслаўнай царкве. Хіба мы не ведаем, што многія людзі, якія ахрышчаны як праваслаўныя, усё-такі пастоў не датрымліваюць, ці не ў поўнай меры, ва ўсякім разе. Але мы ніколі іх не адменім, таму што ёсць нейкі ідэал, да якога трэба імкнуцца. І хто ў якой меры здольны прытрымлівацца посту, той і атрымлівае больш духоўнай карысці ад яго.

Ведущая: Вот Вы, отец Сергий, сказали, что исцеление души – это пост и молитва. Если у нас есть определенные рекомендации, довольно строгие относительно еды, то что относительно молитв, есть ли какие-то рекомендации по молитвам?

  

Айцец Сергій: Безумоўна. Дапусцім, у нашых праваслаўных малітвасловах, акрамя звычайных малітваў, вячэрніх, ранішніх, ёсць Канон Пакаянны. Царкоўныя богаслужэнні вельмі адрозніваюцца падчас Вялікага посту. Вось зараз у нас Першы тыдзень Вялікага посту. Ён больш напружаны. Панядзелак, аўторак, серада, чацвер... Кожны дзень у любым храме вельмі пакаянныя богаслужэнні, называюцца Вялікае Павячэр’е з Пакаянным канонам Андрэя Крыцкага. Гэтыя службы не падобныя на штодзённыя службы ў іншы перыяд. І зайдзіце вечарам у любы праваслаўны храм, і ён будзе напоўнены людзьмі. Хаця гэтая будныя дні. Адразу пасля працоўнага дня праваслаўныя ідуць у храмы, і храмы запоўненыя да адказу. 
  
У нядзелю вечарам ёсць асаблівае богаслужэнне, якое не служыцца ніколі, толькі ў Вялікі пост. Называецца лацінскім словам “Пасія”. Гэта слова азначае “пакута”. Гэта богаслужэнне прысвечана таму, як Гасподзь Ісус Хрыстос быў распяты за нашы грахі. І мы яму молімся распятаму. Служыцца чатыры Пасіі. На адной чытаецца Евангелле паводле Матвея, потым паводле Марка, Лукі, Іаана. Як кожны евангеліст апісвае гэты перыяд пакут Хрыстовых на крыжы. Мы гэта перажываем і молімся. Задача такая. Акрамя звычайных штодзённых малітваў больш пакаянныя малітвы дадаюцца ў індывідуальнай малітве і асаблівыя богаслужэнні ў храме. І яшчэ ёсць адна рэкамендацыя. Ёсць такая цудоўная малітва, на якую нават Пушкін напісаў вершаванае перакладанне. Яе рэкамендуецца дадаваць у штодзённыя малітвы, але малітва гэта толькі велікапосная: 
  
«Господи и Владыко живота моего, дух праздности, уныния, любоначалия и празднословия не даждь ми. 
Дух же целомудрия, смиренномудрия, терпения и любве даруй ми, рабу Твоему. 
Ей, Господи, Царю, даруй ми зрети моя прегрешения и не осуждати брата моего, яко благословен еси во веки веков. 
Аминь».
        

Гэта асаблівая велікапосная малітва прападобнага Яфрэма Сірына, якая прысутнічае ў кожным велікапосным богаслужэнні.  

А как правильно выходить из поста? Чтобы не навредить себе вдруг вседозволенной пищей.
Мария (Неизвестно):

Я б вось што сказаў па ўласным вопыце. Звычайна на Вялікдзень есці не хочацца многа. Пасля посту арганізм прывык абмяжоўвацца невялікім аб’ёмам ежы. Хочацца пакаштаваць велікоднае яйка, невялікі кавалачак мяса. Калі ж у каго апетыт добры, трэба памятаць, што абжорства – грэх у любы дзень, у тым ліку і на Вялікдзень. Трэба асцярожна. Не трэба з’ядаць усё, што ёсць на святочным стале, за адзін раз. Трэба пакінуць на наступны дзень. Спецыяльных рэкамендацый няма.

Ведущая:

Масленичная неделя у нас является подготовкой к Великому посту, потом мы постепенно выходим из него. 

Отец Сергий, поясните, пожалуйста, что такое смирение в обычной мирской жизни. Если обманом или даже по не знанию у человека пытаются отобрать то, что по юридическому закону принадлежит ему, то надо ли смириться и отдать или бороться законными методами и просить у Бога милости?
Евгений (Минск):

Я б тут спаслаўся на вядомае выслоўе Госпада Ісуса Хрыста. Многім гэта не падабаецца, але ў Евангеллі сказана: “Калі цябе ўдараць па адной шчацэ, падстаў і другую”. Мы ведаем, што нямногія на гэта здольныя. І ўдараць тут несправядліва, бо калі справядліва, то зразумела, што трэба цярпець. Трэба цярпець, калі ты гэта заслужыў. Гэта залежыць ад ступені, меры духоўнай сілы. Ударылі цябе па левай шчацэ – падстаў правую або наадварот. Хто можа гэта зрабіць? Слабак гэта не зробіць. Ён, хутчэй, будзе адказваць або помсціць, калі фізічна не зможа адказаць. Ён будзе ненавідзець. Толькі моцны духам чалавек можа сапраўды стрымацца і не адказаць злом на зло. І тады, магчыма, другі чалавек зразумее, што ён паступіў няправільна. Гэта залежыць ад таго, колькі ў цябе гэтых духоўных сіл. Калі ты можаш цярпець, цярпі, калі адбіраюць, гэта будзе свайго роду подзвігам. Але калі незаконна, зараз з Расіі рэпартажы такія ідуць, калі кватэры адбіраюць, ці там машыну аддалі на рамонт, а потым аказваецца, што яе прадалі… Няма ніякага граху, калі чалавек законнымі юрыдычнымі метадамі абараняе сваю ўласнасць. Можа нават у гэтым ёсць нейкая карысць не толькі для сябе, але для іншых. Вось гэтым самым махлярам і злодзеям не трэба патураць, трэба працаваць у прававым полі. Але ў асабістым жыцці вось такія нейкія крыўды лепш, калі чалавек сцерпіць. Каб зло не распаўсюджвалася. 

Разъясните, как правильно вести себя на исповеди? Подойти к батюшке и что говорить? Например так:  "Я согрешила злословием, завистью, обманом, прости меня, Господи". Или молитву читать?  Какую? С каких слов начинать и чем заканчивать исповедь? Нужно ли подробно описывать кого и когда обманула или просто об этом сказать? Некоторые люди очень долго батюшке что-то рассказывают, а другие пару слов и все.
Мария (Неизвестно):

Айцец Сергій: Сказаць простымі сваімі словамі. Падыходзіць і адразу пачынаць: "Я каюся, што саграшыў такімі грахамі і такімі". Іншых людзей называць не трэба. Асабліва не трэба называць тых, хто можа справакаваў на гэты грэх. Тады атрымліваецца, што чалавек нібы апраўдвае сябе: "Ён мне сказаў нешта, а я адказаў таксама нястрымана". Так не трэба. Так: "Сказаў нястрымана, раздражнёнасць праявіў". Ці падман, ці няшчырасць, не называючы пры гэтым іншых людзей. Малітваў ніякіх не трэба. Вось чалавек моліцца Богу не на споведзі. На споведзі толькі кажа: "Я каюся ў такіх і такіх грахах".

 І для чаго чалавек кажа? Па-першае, каб свяшчэннік ведаў, можна гэтаму чалавеку прычасціцца ці не. Не пры кожных грахах можно прычашчацца. Па-другое, каб, ведаючы нейкія грахі і праблемы чалавека.... Вось чаму часам доўга займае споведзь? Часам гэта бывае таму, што чалавеку цяжка разабрацца ў сваіх духоўных праблемах і на споведзі людзі просяць парад. Ці нават так: я не магу справіцца вось з гэтым і гэтым. Дапусцім, з асуджэннем, ці нават нехта можа сказаць, што цяжка чытаць штодзённыя малітвы - ранішнія, вчэрнія. 

Альбо я назаву вельмі актульную рэч. Многія з тых нармальных хрысціян, якія стараюцца кожны дзень чытаць ранішнія і вячэрнія малітвы, скардзяцца, што не заўважаюць знаёмы тэкст кожны дзень, увага рассейваецца. Пачынаюць чытаць, а думкі пра сваё, пра нешта іншае. Што рабіць? Я, дарэчы, адзін з прыёмаў ведаю. Ёсць розныя выданні малітваслова. Ёсць на царкоўнаславянскай мове, а ёсць на беларускай мове. І калі мы тыя самыя малітвы чытаем на іншай мове, нам ужо здаецца, што гэты тэкст трохі іншы. А сэнс той самы, змест той самы, і ўвага тады лепшая! Так што размовы, якія бываюць на споведзі, гэта таму, што ў людзей часам ёсць праблемы. А часам іх няма. Чалавек, скажам, увайшоў у гэтае рэчышча духоўнага жыцця, ён ведае, як трэба, у яго пытанняў няма, і ён ведае, чым ён саграшыў, і проста называе, якімі грахамі саграшыў і просіць за яго памаліцца. Зноў жа, пасля таго як святар выслухае гэтыя грахі і калі ён палічыць патрэбным, ён можа даць нейкія парады. Але самае важнае, што святар потым пакрывае галаву чалавека епітрахіллю і чытае малітву аб тым, каб Гасподзь гэтыя грахі зняў, дараваў. Вось у гэтым сутнасць споведзі.

Ведущая: Спасибо. Уточню еще один вопрос. Иногда бывают моменты, когда после исповеди у тебя почему-то не возникает ощущение того, что твои грехи оставлены. Такое ощущение, будто твои грехи все еще с тобой, и нет той легкости, когда после отпущения грехов ты выходишь и церкви и прямо паришь. Ты просто мирской человек выходишь, и такое ощущение, будто этот багаж грехов все равно везешь с собой. Почему такое ощущение может оставаться?

Айцец Сергій: Я думаю, што асноўная прычына, можа, заключаецца ў тым, што мы недастаткова перажылі цяжкасць гэтых грахоў, недастаткова адчулі іх цяжкасць, і таму недастаткова моцна ў іх пакаяліся, недастаткова рашуча. У гэтым, відаць, асноўная прычына.

Добрый день! Скажите пожалуйста, считается ли грехом осознанный переход из одной христианской веры в другую? Существуют ли такие случаи?
Алина (Минск):

Такія выпадкі былі ў гісторыі заўжды, і такія выпадкі ёсць цяпер. Грэх гэта ці не грэх - заключаецца вось у чым. Па якіх матывах чалавек гэта робіць? Я вам раскажу адзін выпадак. 

Гады два таму да мяне падышла жанчына. Ёй ужо гадоў 60, але яшчэ працуе медсястрой. У яе такая праблема. Некалі яны з мужам абодва былі фактычна неверуючыя. Але фармальна ў дзяцінстве былі ахрышчаныя. Прычым яна ў праваслаўнай веры, ён у каталіцтве. Нават калі з’явілася дачка, то ім было ўсё роўна, хрысціць ці не хрысціць. І пра гэта паклапаціліся бацькі мужа і хрысцілі ў каталіцтве. Дачка вырасла, і атрымалася так, што жанчына адна праваслаўная, муж католік, дачка каталічка. 

Дачцэ ўсё роўна, а жанчына з мужам некалькі гадоў таму прыйшлі да свядомага хрысціянскага жыцця. Яны прыйшлі да ўсведамлення таго, што трэба да Бога набліжацца, трэба маліцца. І яны сталі спачатку дома маліцца. Праўда, аказалася так, што жанчына накупляла кніжак праваслаўных, гэтыя кніжкі стаў і муж чытаць, бо ён да касцёла тады яшчэ не дайшоў. Ён стаў маліцца па праваслаўных кніжках праваслаўнымі малітвамі, хаця ён памятаў, што ён католік, і думаў, што калісьці трэба і ў касцёл пайсці. А яна ў сваю чаргу думае: у мяне муж католік, дачка каталічка, можа, і мне перайсці ў каталіцтва? 

Жанчына вырашыла пагаварыць на гэтую тэму і з праваслаўным свяшчэннікам, і з каталіцкім. І да мяне яна прыходзіла некалькі разоў. Хацела разабрацца: “Раскажыце мне, у чым розніца паміж праваслаўем і каталіцтвам?". Я расказваў. Потым яна пайшла ў касцёл і ёй трапіў малады ксёндз, прысланы з Польшчы. Яна падайшла да яго с пытанннем, расказала гэтую сітуацыю і пытае яго, якая розніца паміж праваслаўем і каталіцтвам? Гэты ксёндз ёй растлумачыў так, што я вельмі здзівіўся. Я так бы не пасмеў сказаць.

Ён растлумачыў так: "Каталіцкая вера бліжэй да людзей. Мы паставілі лаўкі, каб у касцёле можна было сядзець, мы адмянілі пасты, у нас карацейшыя службы. А праваслаўная царква бліжэй да Бога, бо там усе захоўваецца так, як было напрацягу ўсёй двухтысячагадовай гісторыі. Вы вырашыце, што вам пад сілу". 

Я, па праўдзе сказаць, вельмі здзівіўся такому адказу, хаця я і згодны з ім. На пытанне ці можна мяняць веру я бы адказаў так: гэта залежыць ад матывацыі. Калі чалавек паставіў да сябе пытанне: якая з хрысціянскіх канфесій у наібольшая паўнаце і чысціні захавала вучэннэ Іісуса Хрыста і Апосталаў? Вучэнне якой канфесіі адпавядае вучэнню той царквы, якая яшчэ была непадзелена на канфесіі? І калі чалавек сам да гэтага прыйшоў і гэта яго перакананні, то тады гэта не толькі не грэх, тады гэта подзвіг. Калі ў чалавека ёсць глыбокае і сур’ёзнае перакананне, то гэта не грэх. Калі гэта таму што адзін храм бліжэй да дому ці таму што там ёсць лаўкі, то гэты прычыны грэхоўныя. Калі гэта глыбокія, духоўныя пошукі ісціны, то гэта правільна. Можа здарыцца, што ў гэтых пошуках чалавек можа памыліцца, але Бог бачыць наша шчырае сэрца.

Батюшка, в чем суть чина освящения? Купленный в магазине крестик или икона от купленного в церкви, чем  отличаются?
Федор (Неизвестно):

Яны адрозніваюцца тым, што яны асвячаюцца. У чым сутнасць чына асвячэння? У тым, што любы крыжык, любы царкоўны прадмет  зроблены са звычайнага рэчыва, якое само па сабе не з’яўляецца нечым святым. Калі гэта робіцца, то павінна быць асвечана асаблівым чынам. Асвячэнне – гэта спецыяльная малітва, калі мы прызываем, просім,  каб благадаць Божая, сіла Божая асвяціла гэты прадмет,  і каб гэты прадмет стаў святым і крыніцай асвячэння нас. Вось у гэтым сутнасць. І ў магазіне крыжык можна купіць, але трэба яго асвяціць.

Здравствуйте, отец Сергий. Скажите, как вы относитесь к понятию «очистка рода» или «очистка корней» - когда человек молитвами просит у Господа прощения за грехи своих предков и надеется, что через них усопшие обретут покой. Какие молитвы стоит читать в данной ситуации?
Анна (Неизвестно):

Айцец Сергій: Першае, што я скажу, такіх тэрмінаў, як ачыстка рода ці ачыстка каранёў у Праваслаўнай царкве няма, малітва за упакаенне ў царкве ёсць. І сэнс, канешне, не ў тым, што мы ачышчаем неяк свой род ці свае карані, сэнс у тым, што мае бацькi, якія ўжо на тым свеце, мая бабуля, якая мяне гадавала, нашы блізкія астаюцца для нас блізкімі і дарагімі, калі яны адыходзяць ад нас у іншае жыццё, мы не перастаём любіць. Калі нам дарагі чалавек, які побач з намі, то мы можам падарыць яму кветкі, падарунак, абняць, суцешыць яго. Мы можам нешла прыемнае яму зрабіць. 

Калі чалавек у іншым свеце, то адзінае, што застаецца, толькі шчыра за яго памаліцца.

 Гэтую малітву Гасподзь прымае. І ад гэтай малітвы душы атрымліваюць суцяшэнне ад Бога. Калі мы сапраўды любім нашых продкаў, то гэта наша ўнутранная патрэбнасць. Гэта правільна і добра.

Ёсць штодзённыя малітвы за здароўе і спачын. Ёсць такія малітвы як заспачынная літыя, яны звычайна ідуць у дадатку малітваслова. А ёсць спецыяльныя заспачынныя службы ў храме.

Отец Сергий, сколько раз в жизни можно становиться Крестным родителем? У меня уже четверо крестников, боюсь представить что будет, если предложат быть еще. Ведь, вроде как не принято отказываться от этого, но понимаю, что это явно перебор.
Кристина (Неизвестно):

Не, гэта не перабор. Гэта нармальна. Зараз жанчыны лічаць, што, калі ёсць двое ці больш сваіх дяцей, то нараджаць трэцяга ці чацвёртага – занадта. Але некаторыя маюць і шэсць, і сем, і болей дзяцей. У мяне, напрыклад, шэсць дзяцей. Я ведаю тых, у каго яшчэ болей. Калі родных можна мець дзесяць, то хросных можна мець і дваццаць. Зразумела, што мы не зможам знайсці вольнага часу, каб з усімі рэгулярна сустракацца. Але можна сказаць тым, хто запрашае, што ў вас ужо ёсць чацвёра і вам не заўсёды будзе хапаць часу, але калі запрашаюць, то трэба згаджацца. Асноўны абавязак хросных – малітва за хрэсніка. Амаўляцца нельга. Калі людзі прапануюць, яны ведаюць чалавека. Калі адмовішся ты і возьмуць каго-небудзь іншага, які можа не будзе надаваць гэтаму такую ўвагу. Галоўнае, каб гэта не стала простай фармальнасцю.

В конце прошлого года Папа Франциск изменил слова молитвы «Отче наш». Будут ли у православных какие-то изменения в молитвах? Как вы относитесь к таким «нововведениям» спустя столетия неизменных молитв?
Елизаветта (Витебск):

Праваслаўная пазіцыя такая, што малітвы ёсць розныя. Ёсць малітва “Ойча наш”. Гэта слова самога Госпада Ісуса Хрыста. Яго апосталы самога папыталі: “Госпадзі, навучы нас маліцца”. Ён сказаў: ”Маліцеся так”. І даў узор гэтай малітвы. Гэтая малітва не можа быць зменена ні пры якіх умовах. Калі мы будзем мяняць непасрэдна тое, што даў Хрыстос і навучыў, тое, што напісана ў Свяшчэнным Пісанні, то мы перастанем быць хрысціянамі. Мы створым нейкую іншую рэлігію. Гэта ўжо не хрысціянства. Для праваслаўя гэта адназначна немагчыма. 

Ёсць многія іншыя малітвы. У Евангеллі сказана, што вы павінны маліцца за дзяржаўных правіцеляў. Калісьці гэта былі цары. Таму ў царкоўных службах да рэвалюцыі пералічвалася ўся царская сям’я. Цяпер у нас іншая форма праўлення. Гэтыя малітвы скарочаныя, іх няма. “О Богохранимой стране нашей, властех и воинстве ея” – такая формула. Так што малітвы ў прынцыпе могуць мяняцца, але “Ойча наш” і тое, што напісана ў Свяшчэнным Пісанні, - гэта абсалютна непарушна і нязменна.

Расскажите, пожалуйста как начинать поститься тому, кто никогда этого не делал раньше?
Аннна (Неизвестно):

Я думаю, што калі будзе толькі пачатак, то не трэба чакаць нейкіх асаблівых вынікаў. Але пачынаць трэба. Калі чалавеку здаецца, што немагчыма пасціць увесь пост так, як трэба, то трэба паспрабаваць і папасціць столькі, колькі чалавек зможа вытрымаць. Тыя людзі, якія ўжо спрабавалі і ім здаецца, што прайшоў тыдзень і больш не вытрымаць, можна паспрабаваць пасціць, напрыклад, па серадах і пятніцах. Тыя, якія не могуць пасціць паводле царкоўнага статута, у той меры, як гэта трэба, няхай самі для сябе знойдуць тую меру, якая ім па сілах. А ў тым, што аказваецца непасільнай, трэба, зразумела, на споведзі каяцца.

Ведущая: У православных пост есть, у католиков фактически отменен. А в других религиях есть такое понятие или приближенное?

Айцец  Сергій: Ёсць. Пост ёсць і ў іўдаізме, ісламе. Вядомы Рамадан – даволі вялікі пост у ісламе. Праўда, ён інакш праходзіць. Там пакуль сонца свеціць, нельга нічога есці, а ноччу можна есці ўсё. Гэта таксама ўстрыманне. Паспрабуй у гэту спякоту нічога не есці. Нават піць, здаецца, нельга. У будызме пост ёсць. Пост ёсць у кожнай старажытнай рэлігіі. Дзе зусім няма посту, ці ён яшчэ менш значны, чым у каталіцтве, гэта ў пратэстанцкіх канфесіях. І тое ёсць паняцце посту. Ён такі дабравольны. Нехта вырашыў па рэлігійнай прычыне сёння не есці. Гэта будзе пост. Але ў іх няма нейкіх тэрмінаў усеагульнага посту.