У Арменіі - новы прэм'ер-міністр

13 мая 2018

У Арменіі - новы прэм'ер-міністр без карупцыйнага шлейфу, але і без сур'ёзнага вопыту ў дзяржкіраванні. За амаладжэнне ўрада ўзяўся Нікол Пашынян, яму, дарэчы, няма яшчэ і 43-х…

Два новыя віцэ-прэм'еры - гэта найбліжэйшыя паплечнікі па партыі. Людзі правераныя "ў агні і вадзе" палітычных баталій, але перш далёкія ад "медных труб" улады і высокіх пасад.

А гэта выпрабаванне не з лёгкіх. У армянскім грамадстве вялізныя надзеі на новы кабінет. І ў першую чаргу, у эканоміцы, сацыяльнай сферы, міграцыі і ў барацьбе з карупцыяй. Напрыклад, адкаты да паловы бізнесу, або мільённыя інвестыцыі, страчаныя з-за карысці аднаго чыноўніка - такіх выпадкаў дзясяткі і сотні ў недалёкім мінулым. І аб іх грамадства ведае ў дэталях.

Дадайце сюды беднату правінцыі, дзе чакаюць грашовых пераводаў ад сваякоў, каб аплаціць рахунак за газ або банальна купіць дзецям школьныя сняданкі. І масавую міграцыю маладых спецыялістаў - дома з іх без працы кожны пяты. Толькі так можна ўявіць больш-менш аб'ектыўную карціну і адказаць на пытанне, чаму нязграбная палітычная рэформа на тыдні скончылася ў Арменіі трыумфам маладых апазіцыянераў?

Маладосць - як недахоп, які хутка праходзіць. Здымачная група Агенцтва тэленавін працавала на гэтым тыдні і ў Арменіі. Аб першых прагматычных кроках новага ўрада Арменіі распавядзе наш палітычны аглядальнік Андрэй Крывашэеў.

Яму няма і 43-х. Фармальна няма дыплома - адлічылі з Ерэванскага журфака за пропускі, хоць і "па палітычных матывах" - так зараз удакладняюць у біяграфіі. Але барада і плошча Рэспублікі, што тры тыдні скандзіравала яго імя - зрабілі з новага прэм'ер-міністра амаль месію. Ніколу Пашыняна параўноўваюць то з Гандзі, то з Марцінам Лютэрам Кінгам. Прыпісваюць абяцанні, якіх не даваў. Напрыклад, адмяніць армейскі прызыў. А абранне з другой спробы, у парламенце, адзначаюць народнымі гуляннямі як нацыянальнае свята.

8 мая на вуліцах Ерэвана і буйных армянскіх гарадоў пануе сапраўдная эйфарыя. Флагі, сімволіка і нават выпечка з партрэтам новага прэм'ера.

У Ерэване - торт і шампанскае. У Гюмры, адкуль стартаваў пратэст 3 тыдні назад, у шматлікіх не хапае на хлеб. Людзі жывуць нават не ад зарплаты да зарплаты, а ад пераводу да пераводу.

Паглядзіце, мне няма чаго падаць на стол. Раніцай мае ўнукі пойдуць у школу без сняданку, таму што я не магу даць ім грошай нават на хлеб. З новага года гэтыя дзеці не елі мяса. Шторанку я бяру тры батоны хлеба ў крэдыт у магазіне. Я не плаціла за арэнду ўжо два месяцы. Усё што нам застаецца - чакаць, калі мой сын, іх бацька, дашле нам грошы.

Касцяк пратэсту з першых дзён - студэнты і школьнікі. Бацькі не спынялі. Па-першае, у шматлікіх яны на заробках за мяжой, а ў другіх, ну як, бачачы такое, не выйсці разам з выхаванцамі супраць несправядлівасці. Баставалі часам цэлымі школамі і ўніверсітэтамі.

У гэтым класе сем вучняў не жывуць са сваімі бацькамі, таму што яны пакінулі краіну, каб зарабляць на жыццё. Ва ўласнай краіне нешматлікім армянам атрымоўваецца знайсці працу.

Тыя ж настроі ў армянскай сталіцы. Вось выкладчык з ЕДУ са сваім курсам. Дарэчы, Ерэванскі дзяржаўны - той самы ўніверсітэт, які не скончыў новы кіраўнік урада.

Людзі, вядома, разумеюць - хуткіх паляпшэнняў чакаць не варта. Але логіка такая - горш ужо няма куды.

Хутка не выйдзе і ў палітыцы. Нікол Пашанян імкнецца збалансаваць вобраз народнага трыбуна з іміджам прагматыка-кіраўніка. Прычыны - на паверхні. Кадравы голад у камандзе. Вялікая частка дэпутатаў - з гэтага часу ў апазіцыі. Траціна - у непрымірымай. Не галасавалі за прэм'ера нават пад пагрозай татальнай блакады эканомікі пратэстамі. Пашанян лавіруе. Публічна бярэ назад словы аб выхадзе з Еўразійскага саюза. Кліча ў новую каманду ранейшых чыноўнікаў. І абяцае не чапаць маёмасць эліты. Хоць яшчэ тыдзень назад аб люстрацыі і пераразмеркаванні заяўлялі на плошчы.

Прыярытэтам урада стане атмасфера нацыянальнай салідарнасці на аснове закона. Перад законам усе будуць роўныя. Больш не будзе хабараў і штучных манаполій. Усе пытанні будуць вырашацца без вендэт і пераразмеркавання маёмасці.

Самым складаным для новага прэм'ера стане фарміраванне эканамічнага блока ўрада і эканамічнай жа праграмы - упэўнены эксперты. За кожнай буйной галіной стаіць, як кажуць на Каўказе: "сур'ёзны чалавек з сур'ёзнай цікавасцю". Плюс інтарэсы дыяспары, а яна ўдвая больш насельніцтва Арменіі. Плюс, мякка кажучы, няпростыя адносіны з суседзямі - акрамя іранскага адрэзка мяжы, і паветранага калідора блакіраваны ўсе кірункі экспарту. Яшчэ і таму адносінам з ЕАЭС няма рацыянальнай альтэрнатывы.

І прыхільнікі, і праціўнікі новага прэм'ера сыходзяцца, мабыць, у адным. У яго чыстыя, а таму развязаныя рукі, маюць на ўвазе, вядома, карупцыю. Пашанян ужо анансаваў стварэнне новага ведамства па барацьбе з хабарамі, паборамі і адкатамі і паабяцаў зрабіць прыбыткі і выдаткі чыноўнікаў празрыстымі - у якім бы пункце свету не марнаваліся пазапраўна нажытыя грошы.

Беларусь у Арменіі ўспамінаюць не толькі дзякуючы агульным гістарычным дзеячам. Хоць Мяснікоў, ён жа Мяснікян, сапраўды папулярны. Часцей чым "Мартуні" - гэта рэвалюцыйны псеўданім Аляксандра Фёдаравіча, прыводзяць у прыклад рэвалюцыйныя метады Беларусі ў барацьбе з казнакрацтвам. Вельмі імпануе армянам і беларуская практыка працаўладкавання чыноўнікаў у якасці апошняга шанцу ў адсталыя гаспадаркі.

Як хутка грамадства спытае з новага ўрада Арменіі па выніках працы? Эксперты гавораць пра сто дзён. Да гэтага тэрміну, хутчэй за ўсё, падрыхтуюць новыя выбары ў парламент. Ранейшы склад, дзе ў прэм'ера ўсяго 9 крэслаў са 105, відавочна не адлюстроўвае настроі ў рэспубліцы.

Зрэшты, поўная перамога на выбарах не відавочная - лёгка заклікаць да вуліцы, калі ты ў апазіцыі да ўлады, і значна складаней, калі ты сам улада. Асабліва ў краіне з такім гарачым каўказскім тэмпераментам.