Шлях да Брэксіту адкрыты

14 Сакавіка 2017

Брытанская Палата лордаў адобрыла законапраект аб выхадзе з Еўрасаюза. Зараз дакумент павінна падпісаць каралева. Пасля чаго прэм'ер-міністр Тэрэза Мэй зможа фармальна апавясціць Брусель аб рашэнні краіны. Колькі часу зойме Брэксіт і колькі ён будзе каштаваць ЕС і Туманнаму Альбіёну, дагэтуль няясна. Умовы выхаду яшчэ трэба ўзгадніць. Але ўжо ёсць верагоднасць, што Злучанае Каралеўства пакіне Еўрасаюз у няпоўным фармаце. Шатландыя заявіла пра жаданне выйсці са складу Вялікабрытаніі. Першы міністр рэгіёна Нікала Сцёрджэн абяцае правесці новы рэферэндум аб незалежнасці Эдынбурга. Падрабязнасці - у Юрыя Казлова.

274 за, 118 супраць. Брытанскія лорды адобрылі законапраект аб Брэксіце. Прычынай супярэчнасцяў стаў не сам факт выхаду з Еўрасаюза, а дзве папраўкі да дакумента. Першая датычылася абмеркавання праекта пагаднення ў парламенце да яго падпісання, другая - захавання правоў грамадзян ЕС, якія пражываюць у каралеўстве, пасля Брэксіту. У выніку дакумент прынялі без іх - каб не зацягваць працэс. Галасаванне ў Палаце лордаў суправаджалася пратэстамі. Ля будынка Вестмінстэрскага палаца сабраліся як ідэйныя праціўнікі Брэксіту, так і некарэнныя брытанцы, будучыня якіх зараз няпэўная.

Якімі будуць наступствы Брэксіту, дагэтуль няясна. Брусель і Лондан працягваюць выстаўляць адно аднаму вялізныя рахункі - але пакуль толькі вусна. У ЕС раней гаварылі, што выхад з саюза абыдзецца Злучанаму Каралеўству ў 60 мільярдаў еўра. Плюс страта гандлёвых прэферэнцый і неабходнасць складаць асобныя гандлёвыя дагаворы з кожнай краінай супольнасці. Брытанцы ж абяцаюць вывесці свае грошы з еўрапейскіх банкаў - гаворка ідзе мінімум пра 10 мільярдаў еўра - і пераарыентаваць экспарт на Азію і Афрыку.

Тэрэза Мэй, прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі: "У наступныя дні дакумент падпіша каралева, і да канца месяца я афіцыйна апавяшчу пра запуск 50 артыкула Лісабонскага дагавора аб выхадзе Вялікабрытаніі з Еўрапейскага саюза. Гэта вызначальны момант для нашай краіны. Мы пачнем развіваць новыя адносіны з Еўропай і будзем іграць новую ролю ў свеце. Мы станем стабільнай, самакіравальнай, глабальнай Брытаніяй, якая зноў будзе кантраляваць свае межы і законы".

У любым выпадку, аб умовах Брэксіту Лондану і Бруселю яшчэ трэба дамовіцца, і гэтыя перамовы могуць стаць самымі складанымі за апошнія дзесяцігоддзі. А пакуль у цэнтры ўвагі брытанскіх СМІ - шатландскі дэмарш. Прэм'ер-міністр рэгіёна і лідар мясцовых нацыяналістаў Нікала Сцёрджэн прыгразіла Злучанаму Каралеўству новым рэферэндумам аб незалежнасці Шатландыі. Нікала Сцёрджэн нагадала, што яе выбаршчыкі не падтрымалі Брэксіт: улетку мінулага года 62% шатландцаў выказаліся за тое, каб застацца ў ЕС.

Нікала Сцёрджэн, першы міністр Шатландыі: "Я маю намер распачаць усе неабходныя крокі, каб пераканацца, што пасля завяршэння гэтага працэсу ў Шатландыі будзе выбар - ісці за Злучаным Каралеўствам з жорсткім Брэксітам або стаць незалежнай краінай, здольнай развіваць сапраўднае партнёрства на роўных умовах з астатняй часткай Вялікабрытаніі і Еўропай. У шатландскага ўрада ёсць адпаведны мандат. Мы былі абраныя нядаўна і пераважнай большасцю галасоў".

Першы рэферэндум аб суверэнітэце Шатландыі прайшоў увосень 2014 і праваліўся. На думку Нікала Сцёрджэн, з тых часоў сітуацыя змянілася, бо жыхары рэгіёна не падазравалі, што неўзабаве яны перастануць быць часткай Еўрасаюза. Праўда, палітолагі лічаць, што шанцаў правесці новае галасаванне ў Сцёрджэн амаль няма. Для пачатку лідару шатландскіх нацыяналістаў трэба заручыцца падтрымкай уласнага парламента, а потым - самой Тэрэзы Мэй, якая, паводле закона, мае права адмовіць Эдынбургу ў арганізацыі плебісцыту.