На тыдні абмяркоўвалі ўсё тое, што адбылося ў самым сэрцы Францыі. Серыя тэрактаў, вялікая колькасць ахвяраў, начныя аблавы і рэйды, масавыя затрыманні падазроных у тэроры. Гэта тое, чым жыве зараз Парыж.
Наперадзе ў нас вялікі рэпартаж пра тое, як Еўропа, а разам з ёй і ўвесь свет спрабуюць рэагаваць на трагедыю, якую толькі французскай ужо назваць нельга. Але спачатку перамесцімся туды - на берагі Сены. Якая атмасфера зараз у Парыжы, даведаемся ад нашага калегі Сяргея Гусачэнкі, які некалькі дзён правёў у французскай сталіцы.
На сайце, дзе шукаюць прапаўшых у Парыжы, па-ранейшаму дзясяткі фатаграфій з кароткім апісаннем і спасылкамі на сацыяльныя сеткі. Нават праз тыдзень родныя, сябры і знаёмыя хочуць верыць, што іх блізкія жывыя. Усмешлівыя людзі розных узростаў і прафесій, многія з іх у той вечар убачылі Парыж апошні раз.
У яго публікацыі ў "Інстаграме" тысячы лайкаў. Журналіст Жэрэмі Мако ў пятніцу 13-га быў у "Батаклане". Ён глядзеў смерці ў твар і бачыў, як паміраюць іншыя. Са слязамі на вачах і з білетам у руках ужо пасля ён, пэўна, не мог падпісаць гэтае фота інакш.
Вара ў той вечар піла віно і глядзела футбол з сябрамі. За пару хвілін ад месца крывавых падзей. Бачыла паніку і чула выццё паліцэйскіх сірэн. Паспела дабегчы да метро і даехаць дадому.
А ўжо праз некалькі дзён яе абудзіў гуд верталётаў. Воляю лёсу яе кватэра ў самым неспакойным прыгарадзе сталіцы - Сен-Дэні. Там і быў ліквідаваны парыжскі тэрарыст нумар адзін.
Тая жудасная ноч пачыналася менавіта тут. Два невялікія рэстараны праз дарогу. Тут былі па-зверску забітыя 14 чалавек. На вузкай вулачцы сёння не чуваць выцця сірэн і шуму аўтамабіляў. Яна стала амаль пешаходнай. Рэстараны акружае шчыльны натоўп, і ў цішыні чутныя толькі ўспышкі фотакамер. Вокны рэстаранаў працятыя кулямі. У дзірах ад стрэлаў пунсавеюць гваздзікі.
Вось ён - менавіта той будынак. Дом нумар 50 на бульвары Вальтэр. Парыжская канцэртная зала "Батаклан". Калі хто і не ведаў назву, зараз для ўсяго свету гэта сінонім трагедыі і скрухі. Ад рэстаранаў і кафэ сюды тэрарысты дабраліся ўсяго за некалькі хвілін. Фасад будынка па-ранейшаму абцягнуты шчыльнай шэрай тканінай, агляд перакрываюць і вось гэтыя аўтобусы: доступ туды са зразумелых прычын закрыты. А вось ачапленні з вуліцы знятыя. Але парыжане, калі праходзяць ці праязджаюць паблізу, спрабуюць прызвычаіцца да новай рэальнасці, у якую яшчэ зусім нядаўна было немагчыма паверыць.
Музычны журналіст Антані Ажандр у гэтую залу хадзіў амаль кожны месяц. У тую пятніцу ён таксама хацеў патрапіць на выступленне моднай групы. Але купіць білет не паспеў.
Затое паспелі сябры і знаёмыя. Пяць чалавек у невялікай зале апынуліся сам-насам са смерцю. Кожны дзень некалькі разоў ён набірае нумар блізкай сяброўкі. Разам з мужам ёй цудам атрымалася выбрацца з канцэртнай залы.
У яго калекцыі - амаль пяць тысяч дыскаў. Але трывожная сімфонія гэтых дзён зойме ў сэрцы асаблівае месца.
У тыя чорныя выхадныя Парыж быў падобны да закрытага ваеннага горада: паўсюль верталёты, паліцыя і хуткая дапамога. На працягу тыдня па ўсёй Францыі прайшла цэлая хваля антытэрарыстычных рэйдаў. Затрыманні, арышты, вобыскі - выключаныя дзясяткі адзінак агнястрэльнай зброі.
Філіп дэ Сюрэмен, віцэ-прэзідэнт асацыяцыі па вывучэнні міжнародных адносін ARRI: "Вядома, гэта шок. Французы і парыжане ў шчырым замяшанні. Але разам з тым я здзіўлены аднадушнасцю народа, той салідарнасцю, якая існуе сярод грамадзян. І разуменнем таго, што мы ўсе стаім перад адзінай пагрозай. Яна зыходзіць ад "Ісламскай дзяржавы", зыходзіць звонку. І гэта сур'ёзны, вельмі сур'ёзны выклік".
Вуліцы Парыжа па-ранейшаму ўзмоцнена патрулюе армія і паліцыя. На дапамогу ўжо наяўным па ўсёй Францыі накіравана 10 000 вайскоўцаў. Любы гучны і рэзкі гук у сталіцы выклікае трывогу і паніку. У паліцыю працягваюць паступаць ілжывыя паведамленні пра пагрозы. Парламент Францыі падоўжыў надзвычайнае становішча ў краіне на тры месяцы, а прэзідэнт патрабуе ўнесці змены ў канстытуцыю.
Філіп дэ Сюрэмен, віцэ-прэзідэнт асацыяцыі па вывучэнні міжнародных адносін: "Наш прэм'ер-міністр нядаўна заявіў, што могуць быць нанесеныя новыя ўдары. Але тэракты могуць адбыцца не толькі ў нейкім рэгіёне Францыі, але і ў іншых еўрапейскіх краінах. І відавочна, што гэта агульная пагроза. Ні Францыя, ні ўся Еўропа не зладзяцца з ёй у адзіночку".
Улады дазволілі працу прадуктовых рынкаў, адукацыйных і культурных устаноў. Адкрыліся музеі і гандлёвыя галерэі. Але парыжане не спяшаюцца наведваць звыклыя і ўпадабаныя месцы. Многія па-ранейшаму аддаюць перавагу застацца дома са сваімі роднымі і блізкімі.
Парыжскія гасцініцы працягваюць прымаць адмовы ад брані. Нябачаная з'ява: траціна нумароў нават у самых элітных гатэлях пустуе. Турысты баяцца ехаць у Францыю. Эксперты папярэджваюць: краіна можа страціць каля 7% ВУП. Пастаяльцы гэтай гасцініцы ў цэнтр горада не рызыкуюць ездзіць.
Прэса па-ранейшаму выходзіць з жалобнымі загалоўкамі. Але калі ў першы дзень пісалі пра жах, то зараз усё больш пра расследаванне і пра тое, як жыць пад пагрозай. Дыпламатычныя ведамствы розных краін працягваюць прымаць званкі і адказваць на пытанні, ці не закрые Францыя ўезд і ці не анулюе правілы Шэнгена.
Выхадныя ў Парыжы - гэта традыцыйныя бацькоўскія суботы: паход па магазінах і рынках, прагулкі ў парках і на дзіцячых пляцоўках. Але сёння людзі, якія вырашыліся выйсці з дому, выбіраюць зусім іншы шлях.
Плошча Рэспублікі ў гэтыя дні як адно вялікае пасланне. Тыя, хто застаўся ў жывых, тым, хто загінуў ад рук тэрарыстаў, крэйдай, маркерамі і нават ручкамі тут пішуць пра самае патаемнае. Не страху, не нянавісці, усе адзіныя - гэтыя словы, пэўна, сустракаюцца часцей за іншыя. Ля помніка тысячы кветак, сотні занатовак ад рукі, свечкі і нават мяккія цацкі. Сюды прыходзяць усе, хто жадае выказаць сваю салідарнасць. І паказаць, што пачуццё скрухі і жадання быць разам нашмат мацнейшае за страх.
Ізабель ужо некалькі дзён запар прыходзіць на плошчу Рэспублікі, а затым сюды - да канцэртнай залы. Запальвае свечкі і моўчкі глядзіць кудысьці ўдалячынь.
Ля металічных парапетаў людзей шмат і ўначы, і днём. У асноўным стаяць моўчкі. Ускладаюць кветкі і глядзяць на фатаграфіі. Але часам пачынаюцца гутаркі, пасля якіх слязы стрымаць вельмі складана.
У Парыжы забаранілі правядзенне якіх-небудзь дэманстрацый і маршаў салідарнасці. Ля турыстычных месцаў можна стала бачыць узброеных салдатаў. Патрулююцца аэрапорты, вакзалы і цягнікі. І ўсё часцей гучаць прапановы адмяніць Еўра-2016 у Францыі. Але пераносіць футбольнае свята пакуль ніхто не мае намер.
На галоўнай назіральнай пляцоўцы горада няшмат людзей. У пятніцу 20-га, праз сем дзён пасля трагедыі, у Парыжы ўвесь дзень ліў дождж. Як і ўвесь тыдзень да гэтага. У мокрым асфальце адбіваецца хмурнае неба горада, які працягвае смуткаваць і памятаць. Горада, пасля слёз якога не толькі Францыя, але і Еўропа наўрад ці зможа жыць ранейшым жыццём.













