Чарада інспіраваных звонку "ўнутраных" канфліктаў усё ніяк не пакіне шматпакутны Блізкаўсходні рэгіён. На гэты раз масавыя і нібы спантаныя беспарадкі па занадта знаёмым сцэнарыі шуганулі ў Іране. Ісламскай рэспубліцы ўдалося стрымаць першую хвалю гэтых пратэстаў. Не абышлося, на жаль, без ахвяраў - загінулі некалькі дзясяткаў чалавек, у тым ліку сярод вартавых парадку. Прайшлі затрыманні.
Стала вядома, што сярод арыштаваных - экс-кіраўнік краіны, праціўнік перамоў з Захадам Махмуд Ахмаждынежад. Зрэшты, вопыт апошніх гадоў падказвае: даручыцца за тое, што ачаг смуты не ўзнікне зноў, не можа ніхто. Занадта вялікі фінансавы і палітычны куш, які можна сарваць на канфліктах у Тунісе, Егіпце, у краінах заліва, Лівіі, Сірыі і непасрэдна ў Іране. Аб навінах "з полымя, з жару" і традыцыі цягаць з агню чужымі рукамі, падліваючы ў полымя... нафту, Глеб Лаўроў.
Мой сюжэт аб відавочна замежных першапрычынах цяперашніх хваляванняў у Іране можна было б зрабіць анамальна, дзіўна, фенаменальна кароткім. Настолькі, што прыхільнікі ўсяго лаканічнага - старажытныя грэкі і Антон Паўлавіч Чэхаў асабіста - разам апладзіравалі б мне лежучы. Яго ў прынцыпе-та можна было б змясціць усяго ў два навінавыя радкі. Першы - снежаньскі: "Па прагнозе Мінэнерга ЗША, аб'ём здабычы нафты ў 2018-м павінен стаць рэкордным за ўсю гісторыю". Гэта той самай, амерыканскай сланцавай, вырабляць якую ніжэй за 60 долараў за барэль нявыгадна. І навіна студзеньская: "На хвалі масавых пратэстаў у Іране каціроўкі дайшлі да 68 долараў за барэль упершыню за два з паловай гады". І на гэтым можна было б ставіць кропку! Вось быў бы сюжэт!
Хоць, вядома, на цэны ўплывала яшчэ і нявызначанасць у Лівіі і нервовая рэакцыя мусульман на прызнанне Трампам сталічнага статусу Іерусаліма. Але гэта ж не звязаныя адна з адной і з палітыкай ЗША падзеі, ці не праўда? Так, можа, з бунтам у Іране, што б ні гаварыў пастаянны прадстаўнік рэспублікі ў Савеце Бяспекі ААН, а ён абвінаваціў Вашынгтон у шматгадовым умяшанні ў справы краіны. Але, можа, усё хоць гэтым разам, як заўсёды, чыстая выпадковасць?
Або можа паведамленне ў "Твітары" Дональда Трампа аб тым, што ў Іране настаў час перамен, таксама як бы не намякае? І яго заява, што ў свой час вулічныя дэмакраты атрымаюць ад рэспубліканца "вялізную падтрымку". Можа яно не значыць нічога?
Можа быць... Але вось у 2013-м Нацыянальны архіў Злучаных Штатаў адкрыў доступ да справаздачы аб аперацыі ЦРУ "Аякс". І апынулася, што за 60 гадоў да гэтага ў далёкім 1953-м спецслужбы Амерыкі трохі стаялі за пераваротам, у выніку якога зрынулі прэм'ера Махамеда Масадыка, і Тэгеран стаў саюзнікам Вашынгтона на чвэрць стагоддзя. Шуміхі пасля гэтага адкрыцця за даўнасцю гадоў у свеце, зрэшты, не здарылася. Няма каму ўжо было пашумець.
Як не схамянулася чуткая грамадскасць і пасля інфармацыі аб тым, што ў 1983-м будучы ініцыятар уварвання ЗША ў Ірак і міністр абароны Рамсфельд у статусе асабістага пасланца свайго прэзідэнта правёў з прэзідэнтам Хусейнам перамовы аб аказанні амерыканскай дапамогі Багдаду. У яго вайне з Іранам. Так! І такая справаздача высокапастаўленага штатаўскага чыну Говарда Тэйчэра існуе. Яна захоўваецца ў адмысловым фондзе - у прэзідэнцкай бібліятэцы Рональда Рэйгана. Але рассакрэчваць яе па сваім законе амерыканцы нікому не абавязаныя яшчэ мінімум чвэрць стагоддзя.
Так што, усё, што датычыцца цяперашніх беспарадкаў у ісламскай рэспубліцы, у якіх ёсць шмат прычын, але ў выніку якіх у сутыкненнях улад, мітынгуючых і сіл, пакінутых за кадрам, ужо загінулі нямала - некалькі дзясяткаў іранцаў. Справаздачы аб гэтым, думаецца, пішуцца прама зараз. Але ці будзе ў іх сказана, што за беспарадкамі на Блізкім Усходзе зноў стаіць Захад - адназначны адказ пачуем у эфіры гадоў праз шэсцьдзесят. А на гэтым тыдні гэтага года мне, Глебу Лаўрову, застаецца сказаць толькі: "Працяг будзе, сачыце за анонсамі".













