Мінск і Душанбэ выведуць адносіны на ўзровень стратэгічнага партнёрства

15 мая 2018

Мінск і Душанбэ дамовіліся вывесці адносіны на ўзровень стратэгічнага партнёрства. Гэта стане добрай асновай для развіцця супрацоўніцтва па ўсіх кірунках - ад эканомікі да культуры. Гэта адзін з важных палітычных вынікаў перамоў лідараў Беларусі і Таджыкістана. Нагадаем, Аляксандр Лукашэнка знаходзіцца ў сярэдняазіяцкай рэспубліцы з афіцыйным візітам. У інтэр'ерах Палаца Нацыі, дарэчы, збольшага абстаўленым мэбляй беларускай вытворчасці, палітыкі правялі перамовы сам-насам і ў пашыраным складзе. Пасля чаго быў падпісаны пакет у паўтара дзясятка дакументаў. Гэта дамовы ў сферах навукі, судовай экспертызы, прамысловасці, медыцыны, адукацыі. Вызначыліся і з дарожнай картай да 2020 года. Тое, што супрацоўніцтва ў эканоміцы - прыярытэт, лідары пацвердзілі ў сумеснай заяве. Вынікі перамоў прэзідэнты агучылі прэсе. А ўзаемную эканамічную цікавасць яшчэ раз пацвердзіў бізнес-форум, які не абмежаваўся ўдзельнікамі дзвюх дзяржаў. З падрабязнасцямі - Наталля Брэвус.

Душанбэ і Мінск - не проста гарады-пабрацімы. Іх радніць і асаблівая атмасфера гасціннасці. Праўда, у сталіцы Таджыкістана яна з усходнім каларытам. З азіяцкай ветлівасцю сустракаюць у Палацы Нацыі Аляксандра Лукашэнку.

Дарэчы, у гэтай дзяржаўнай рэзідэнцыі з залатым купалам, дзе вітаюць замежныя дэлегацыі і высокіх гасцей, беларускае начынне - мэблю закуплялі ў пінскага вытворцы. А паблізу - флагшток з нацыянальным сцягам. Да нядаўняга часу лічыўся ў Кнізе рэкордаў Гінеса як самы высокі.

Пасля сяброўскіх поціскаў рукі кіраўнікі дзяржаў не спяшаюцца ў будынак - невялікая экскурсія. Усё-такі папярэдні візіт у гэтую краіну быў у 2011-м, хоць бачацца прэзідэнты часцей - на самітах СНД і АДКБ. Эмамалі Рахмон на пасадзе лідара незалежнага Таджыкістана з 1994 года. Будучы прэзідэнт, як і беларускі лідар, у свой час узначальваў гаспадарку. Ужо пазней зрабіў кар'еру палітыка, быўшы дэпутатам Вярхоўнага савета. Бацька 9-х дзяцей! Сёння Рахмона гучна называюць заснавальнікам міру і нацыянальнага адзінства - лідарам нацыі. Ёсць нават такі закон! У азіяцкіх краінах вельмі шмат значыць асоба - нават на вуліцах можна сустрэць партрэты прэзідэнта ў поўны рост - з вялікімі намерамі ў Душанбэ прыляцеў Аляксандр Лукашэнка. Так і сказаў: "Умацоўваць сувязі".

Дагэтуль Таджыкістану гукаецца пачатак 90-х. Наступствы той грамадзянскай вайны падчас станаўлення незалежнасці адбіваліся доўга. Быў няпросты перыяд адаптацыі нацыянальнай эканомікі азіяцкай рэспублікі. Шчыра - у гэтай краіне былі ў асноўным арыентаваныя на Маскву. Але паступова, адзначаюць эксперты, Душанбэ імкнецца дыверсіфікаваць сваю палітыку. Імкнучыся да выгадных сувязяў з усімі - напрыклад, з Кітаем. Эксперты ацэньваюць хто як, завучы то спробай уседзець на двух крэслах, то рацыянальным падыходам.

Тавараабарот паміж Беларуссю і Таджыкістанам летась перавысіў 40 мільёнаў долараў. Гэта не шмат, але радуе, што ёсць тэндэнцыя росту. Таджыкістан імкнецца развівацца, робячы стаўку на прамсектор у тым ліку. Мінск і Душанбэ могуць больш - і ў гэтай сферы, і ў шматлікіх іншых.

Перамовам прэзідэнтаў папярэднічаў вялікі бізнес-форум. Праўда, фармат не зусім звыклы - гэта не толькі двухбаковы трэк, а міжнародны фармат: да ўдзелу падключацца яшчэ і ўзбекскія, і казахстанскія, і пакістанскія кампаніі. Прадстаўнік вялікай гандлёвай кампаніі з Пакістана тут і таму, што рыхтуецца адкрыць прадстаўніцтва ў Мінску ў найбліжэйшы час.

Цікавы ўвесь азіяцкі рэгіён, але ў першую чаргу беларусы жадалі б падцягнуць да супрацоўніцтва Афганістан. Сплаў беларускіх тэхналогій і спакойнага становішча ў Таджыкістане - добрая аснова, каб прасоўвацца на афганскім рынку. Калі б не Рамадан, які пачынаецца ў Афганістане, прадстаўнікоў гэтай краіны было б значна больш.

Беларусі цікава падключыцца да рэгіянальных праектаў - чаму не? Але хопіць і тых, што рэалізуюць у самім Таджыкістане. Напрыклад, будаўніцтва плаціны для Рагунскай ГЭС. Ужо прапрацаваныя кантракты на пастаўку кар'ерных самазвалаў. Яны будуць дарэчы для распрацоўкі вугальных кар'ераў і радовішчаў золата.

Вялікая цікавасць у медыцыне. Ад лячэння пацыентаў у нас, да навучання ўрачоў з Таджыкістана высокатэхналагічным аперацыям. Падвоіць жадаюць пастаўкі лекаў - у перспектыве выйсці на сумесныя фармпрадпрыемствы.

Ну а пакуль вырашылі дасканала ўзяцца за вытворчасць сельгастэхнікі. У канцы мінулага года ў Гісары, гістарычным мястэчку каля сталіцы, ужо пачалі збіраць беларускія трактары. Пакуль гэта можна назваць тэхналагічным пускам першай чаргі. У лінейку тэхнікі жадаюць дадаць навясное абсталяванне. Там жа рыхтуюць тэхнічных спецыялістаў. Працаваць сумесна гатовы на рынкі трэціх краін. І не толькі ў Афганістане.

Прынцып такі - прадаваць не проста тавары, а тэхналогіі і спадарожны сэрвіс. Дапоўніць такі комплекс падрыхтоўка і навучанне спецыялістаў.

Па выніках беларуска-таджыкскіх перамоў падпісаны вялікі пакет дакументаў - гэта будзе сур'ёзны ўклад у агульную прававую базу. Пагадненні ў сферы навукі, судовай экспертызы, прамысловасці, медыцыны, адукацыі.

Вызначыліся і з дарожнай картай узаемадзеяння да 20 года. Тое, што супрацоўніцтва ў эканоміцы - прыярытэт пацвердзілі лідары ў сумеснай заяве. Дамовіліся ўмацоўваць палітычны дыялог і сышліся ў тым, што патрэбны намаганні для таго, каб Садружнасць працавала эфектыўней.

Таджыкістан як раз старшынствуе ў Садружнасці ў 2018. І рыхтуецца прыняць адразу некалькі самітаў аб'яднання. Але калі гаварыць пра двухбаковы трэк, то пераважала, вядома, эканоміка. Не выпадкова ў сэрца Азіі прыехалі паўтары сотні прадстаўнікоў айчынных кампаній, каб зрабіць глабальную прэзентацыю беларускіх магчымасцяў. Нацыянальную выставу разам адкрылі прэзідэнты Лукашэнка і Рахмон.

Каб размясціць нацыянальную выставу, Беларусі прыйшлося заняць вялікі спартыўна-выставачны манеж. Прэзентацыя беларускіх магчымасцяў выклікала ажыятаж.

Прэзідэнты разам прайшліся па экспазіцыі - вырашылі праводзіць яе не тры дні, а прадоўжыць на тыдзень. Ёсць ідэя праводзіць яе нават на пастаяннай аснове. Пра кожнае прадпрыемства можна было б доўга расказваць. Хоць пра завод з сусветным імем не прыйшлося - усе ведаюць пра магутныя беларускія самазвалы. Кантракты на сотню БелАЗаў падрыхтаваныя, але можна яшчэ столькі ж. Кітайскія вытворцы прапаноўваюць танней, але рэсурс беларускіх самазвалаў куды вышэй. Можа таму ў Таджыкістане нават ёсць помнік беларускаму гіганту.

Яшчэ адзін беларускі брэнд - гэта прадукты высокай якасці. Прадстаўлена прадукцыя на любы густ. Ад шакаладу пад брэндам "Прэзідэнт" не ўтрымаўся ні таджыкістанскі лідар, ні члены яго дэлегацыі.

На Усходзе ведаюць толк у прысмаках. Так што прэзідэнцкі шакалад ацанілі. Удасканаленая рэцэптура, сучасны цукразаменнік - і такі шакалад нават для тых, хто вядзе здаровы лад жыцця, ідзе на ўра.

У сферы харчавання і АПК гатовы пайсці далей - разглядаюць магчымасць стварэння сумесных прадпрыемстваў па выпуску прадуктаў харчавання.

Улічваючы, як змяняецца Душанбэ, - шматлікія звязваюць з прыходам на пасаду новага мэра будзе запатрабаваная і пасажырская тэхніка. Стаіць задача зрабіць Душанбэ прыкладам экалагічна чыстай сталіцы ў Азіі. Вось чакаюць тут першыя пастаўкі беларускіх электробусаў, каб выпрабаваць. А наогул міжнародны банк гатовы прафінансаваць поўны перавод транспарту ў азіяцкай сталіцы на экалагічна чысты.

У Душанбэ ўсе знакавыя месцы размешчаныя ў раёне плошчы Дусці - так называецца плошча Дружбы. Па-сяброўску і ў большай меры сімвалічны жэст - ускладанне вянка да помніка Ісмаіла Самані - заснавальніку першай дзяржавы таджыкаў. Дарэчы, жоўтыя часткі манумента адлітыя з чыстага золата.

Вось так вельмі актыўна пачаўся беларускі тыдзень у Таджыкістане. Заўтра зносіны лідараў прадоўжацца. Разам прэзідэнты маюць намер наведаць прамысловую пляцоўку ў Гісары. Кааперацыя ў дзеянні - лепш адзін раз убачыць, на што здольныя дзве краіны разам.