Саміт кіраўнікоў дзяржаў ЕАЭС адбыўся ў сталіцы Арменіі

1 Кастрычніка 2019

Галоўныя палітычныя навіны сёння прыходзяць з Ерэвана. Саміт кіраўнікоў дзяржаў ЕАЭС адбыўся ў сталіцы Арменіі. Сёлета аб'яднанне адзначае пяцігадовы юбілей, тым не менш на парадку дня традыцыйна нямала вострых пытанняў, ад якіх залежыць далейшае якаснае развіццё. 

Размова, вядома, аб абмежаваннях. Іх у Еўразійскім эканамічным саюзе налічваецца больш за паўсотні. Акрамя таго, расце колькасць бар'ераў - іх ужо 19. І ўсё гэта нягледзячы на прынятую дарожную карту. Выснова простая: ёсць недапрацоўкі і на палітычным, і на практычным узроўні. На гэта звярнуў увагу Аляксандр Лукашэнка (дарэчы, зрабіў гэта далёка не першы раз). 

Будучыня арганізацыі шмат у чым залежыць ад кантакту з трэцімі краінамі. Пагадненне аб стварэнні зоны свабоднага гандлю з Сінгапурам падпісана сёння, а вось з Іранам дамоўленасці ўвойдуць у сілу з канца кастрычніка. 

Як лідары "еўразійскай пяцёркі" абмяркоўвалі і формулу росту, і болевыя пункты, з месца падзей раскажа Наталля Брэвус. 

Рэзідэнцыя на Баграмяна, 26 у Ерэване лічыцца прэзідэнцкай. Яе адгэтуль пераносілі, потым вярнулі. Але ўсе гэтыя пераезды - толькі верхавіна айсберга армянскай палітыкі. І можна сказаць, дробязі ў параўнанні з тым, які перыяд прыйшлося прайсці краіне ў апошнія некалькі гадоў - ад канстытуцыйных змяненняў да народных узрушэнняў. Тых, хто сочыць за навінамі, не здзіўляе, што ў выніку ўсіх гэтых змяненняў гасцей саміта ЕАЭС на парозе сустракае прэм'ер-міністр - а гэта зараз вышэйшая пасада ў краіне. Першым Нікол Пашынян прывітае Аляксандра Лукашэнку. 

Гэта ўнутраная справа дзяржавы, як жыць і з кім сябраваць, але рэха ўсіх гэтых падзей у паветры, здаецца, лунае дагэтуль, так што напярэдадні нават нашаму Прэзідэнту прыйшлося лішні раз сказаць, што ў нас палітыка ў дачыненні да Арменіі не змянілася: як і раней, адкрытыя супрацоўніцтву. 

Адкрыўся гасцям і Арарат: ён часта ў смузе, і ўбачыць яго больш-менш выразна - вялікая ўдача! Ці варта зваць удалымі амаль пяць гадоў працы ЕАЭС? Падыходзячы да юбілейнай даты, можна падводзіць вынікі. За гэты час "еўразійская тройка": Беларусь, Расія, Казахстан - стала "пяцёркай". Гэта плюс Арменія і Кыргызстан. Ды і клуб сяброў пашыраецца: апроч Ігара Дадона - у Малдовы статус назіральніка ў аб'яднанні - у якасці ганаровых гасцей прыехалі прэм'ер Сінгапура і прэзідэнт Ірана. Невыпадкова - але пра гэта крыху пазней. 

Еўразійскі саміт многае значыць для афіцыйнага Ерэвана. Не часта ён аказваецца ў цэнтры вялікай еўразійскай палітыкі, прыкметна нават па працы журналістаў. Часовы прэс-цэнтр давялося арганізаваць у шатры проста побач з дзяржрэзідэнцыяй, дзе праходзіць сустрэча. Добра, што ерэванская восень з яе +30 гэта дазваляе. 

Пратакол саміта даволі сухі і афіцыйны. Таму калегі-журналісты занялі месцы каля рэзідэнцыі, каб падлавіць кожную дэталь перамоў і па іх убачыць поўную карціну, як складаюцца адносіны лідараў і якая атмасфера ў ЕАЭС.

Зрэшты, па першых хвілінах сустрэчы складана было зразумець, ці будуць гарачыя дыскусіі. Адкрываючы саміт пакуль яшчэ ў вузкім коле, армянскі прэм'ер назваў пасяджэнне Вышэйшага Еўразійскага савета знамянальнай падзеяй. Абмяркоўваць еўразійскі парадак дня лідары будуць без камер, ужо потым, калі выйдуць да дэлегацый, кожны выкажа сваё меркаванне па інтэграцыйных пытаннях. У прысутнасці калег па ЕАЭС і ганаровых гасцей з Малдовы, Сінгапура і Ірана. 

Ерэван вельмі хацеў, каб гэтая сустрэча запомнілася, а старшынства Арменіі ў аб'яднанні было дзейсным. Таму ўсяляк лабіраваў, каб клуб сяброў ЕАЭС папоўніўся новым партнёрам - прэм'ер Сінгапура нават прыбыў за тры дні для перамоў. Паміж Сінгапурам і ЕАЭС падпісана пагадненне аб свабодным гандлі, у рамках якога "еўразійская пяцёрка" і Горад ільва паступова абнуляць мытныя пошліны. Дакумент быў падпісаны ў прысутнасці лідараў. 

Што да Ірана, то часовае пагадненне ўвойдзе ў сілу 27 кастрычніка і будзе дзейнічаць тры гады. Такія рашэнні вітае і Беларусь. Замацаваўшы рэжым прэферэнцый, важна падштурхнуць урады і бізнес да кантактаў. Але Мінск глядзіць далей, прапаноўвае актыўна развіваць супрацоўніцтва ЕАЭС з Еўрасаюзам і краінамі далёкай дугі. 

Расцём у саюзе, але не так хутка, як хацелася б, - прыкладна так можна ацаніць настроі. Ёсць адчуванне, што тэмпы інтэграцыі запаволіліся. Пазіцыя Мінска ўсё тая ж:  трэба выконваць тое, аб чым дамовіліся, і рухацца далей - і ўсё будзе добра. З рыторыкі ўсіх лідараў было зразумела: напіраць будуць на лічбавую трансфармацыю эканомікі саюза. У гэтым кірунку ўжо зробленыя крокі - не без беларускіх высілкаў. Размова пра стварэнне экасістэм для такіх сектараў, як гандаль, прамысловая кааперацыя, развіццё транспартных калідораў, забеспячэнне сачэння за таварамі. 

Так атрымліваецца, што менавіта Мінск у голас пазначае цяжкасці росту Еўразійскага саюза. Іх хапае - дагэтуль спатыкаемся аб бар'еры ў гандлі. Перашкод налічваецца больш за 200, 70 з іх прызнаюць усе ўдзельнікі. За іх маруднае здыманне порцыя крытыкі дастаецца Еўразійскай камісіі. 

За беларускім лідарам паўтаралі калегі-прэзідэнты. Кіраўнік і Арменіі, і Кыргызстана, і Расіі, і Казахстана гаварылі пра тое, як перашкаджаюць гандлёвыя бар’еры. Але часам не так проста адкрыцца - і што ў выніку пераважыць: нацыянальныя або калектыўныя інтарэсы? 

Мінск імкнецца крок за крокам ісці па інтэграцыйным трэку, працуючы над тым, каб бар'ераў і абмежаванняў у гандлі было менш. Гэта будзе на карысць агульнай эканоміцы. 

Вострае пытанне для Беларусі на парадку дня - размеркаванне сум увазных мытных пошлін паміж дзяржавамі. Праца па пераглядзе нарматываў вядзецца з 2017 года, вядома, кожная краіна абараняе найболей выгадны для сябе варыянт.

Тое, што наш Прэзідэнт заўсёды праўдзіва гаворыць аб праблемах і адкрыты для дыялогу, толькі на руку журналістам. Аргументаваную пазіцыю Аляксандр Лукашэнка заўсёды выказвае эмацыйна, але шчыра - менавіта ў такім духу адказваў Кіраўнік дзяржавы нашым калегам з тэлеканала "Расія 1".

Па выніках ерэванскага саміта дамовіліся аб правядзенні Еўразійскага эканамічнага форума. Першы адбудзецца ў Мінску ў наступным годзе. Дамовіліся гарманізаваць заканадаўства ў сферы транспартавання і пастаўкі прыроднага газу. Пра перспектывы на энергетычным рынку, як ні дзіўна, выказаўся менавіта прэзідэнт Расіі. 

Уладзімір Пуцін, Прэзідэнт Расіі: "Разлічваем, што ўжо ў найбліжэйшы час увойдуць у сілу дамоўленасці аб фарміраванні адзінага электраэнергетычнага рынку. Агульная электраэнергетычная прастора павінна быць сфарміравана адначасова са стварэннем саюзных рынкаў газу, нафты і нафтапрадуктаў у 2025 годзе. У першую чаргу трэба завяршыць працэс уніфікацыі заканадаўстваў дзяржаў-членаў у сферы пастаўкі і транспартавання газу".

Па выніках ерэванскага саміта таксама зацверджаная канцэпцыя фарміравання агульнага фінансавага рынку ЕАЭС, каб забяспечыць вольны рух капіталу. 

Бадай, фінансавы падарунак атрымаў кожны высокі госць саміта. Гэта сярэбраная манета, выпушчаная да пяцігоддзя ЕАЭС як памяць пра важную вяху агульнай інтэграцыйнай справы. 

Пратакол пастараўся, каб лідары змаглі пагутарыць і сам-насам, балазе, перагаворная атмасфера спрыяе. Такой магчымасцю скарысталіся лідары Беларусі і Казахстана. Размаўляць лёгка: Мінск і зараз ужо Нур-Султан - даўнія партнёры, стаялі ля вытокаў інтэграцыі. У Казахстане нягледзячы на вялікую адлегласць добра ведаюць і беларусаў, і беларускія тавары: там прадаюць мэблю, наша адзенне і прадукты. Не гаворачы ўжо аб прамысловай кааперацыі. Тавараабарот - амаль мільярд долараў. Пры гэтым 80 % - беларускі экспарт. Разлічваюць, што наступны візіт Аляксандра Лукашэнкі ў Казахстан адкрые новы этап у гісторыі двухбаковых адносін. 

Што да інтэграцыі, то прапанову нашага Прэзідэнта зацвердзіць у снежні стратэгію развіцця ЕАЭС да 2025 года падтрымалі. Еўразійскай камісіі даваўся год, каб падрыхтаваць грунтоўны, дакладны дакумент. Тады ж вызначацца са складам еўразійскай калегіі і партфелямі міністраў. 

Старшынства ў ЕАЭС пераходзіць да Беларусі. Прэзідэнт так і сказаў: рыхтуемся з усёй сур'ёзнасцю, маючы на ўвазе і тое, што ЕАЭС вельмі малады, і ў яго развіццё трэба ўкласці яшчэ шмат сіл і сродкаў. Да 2025 года, а лепш раней, стварыць эфектыўны эканамічны саюз, пабудаваць адзіныя рынкі і выканаць тое, аб чым дамаўляліся, калі падпісвалі дагавор аб Еўразійскім саюзе.