Прэзідэнт: Мы з Расіяй на адным баку барыкад

28 января 2021

Любым атакам на дзяржаву будзе дадзены годны прававы адказ. Такім сёння было галоўнае даручэнне прэзідэнта па выніках нарады па пытаннях удасканалення заканадаўства.

Акцэнты зразумелыя - мінулы год стаў сур'ёзным выклікам для ўсіх. Спробы раскалыхаць унутрыпалітычную лодку працягваюцца дагэтуль. Зараз яны перакінуліся і на Расію. Але, як і папярэджваў Аляксандр Лукашэнка, гэта не выпадковасць. І ў найбліжэйшы час сітуацыя наўрад ці будзе больш спакойнай. Адказ дзяржавы будзе выключна прававым. Галоўнае - каб у законах не было прабелаў. Ліквідаваць усе недахопы даручана ў найбліжэйшы час. Гэта дазволіць аператыўна выяўляць і перапыняць любыя дзеянні супраць дзяржавы. Прэзідэнт заклікае ў тым ліку ўлічыць і лепшы еўрапейскі, і амерыканскі вопыты.

Але падысці да яго трэба выбарча. Бо як паказалі нядаўнія падзеі, ЗША не ўдалося справіцца з пратэстамі без скандалаў і папрокаў.

Падрабязнасці ў нашага палітычнага аглядальніка Андрэя Крывашэева.

Мадэрнізацыя законаў супраць экстрэмізму

Беларускі "антымайдан" хутка і ў абноўленым беларускім заканадаўстве. Айчынную прававую сістэму так доўга крытыкавалі перадавыя дэмакратыі свету, а другой рукой так адкрыта раскалыхвалі наш, а зараз яшчэ і расійскі суверэнітэт, што дабіліся рэакцыі. Законы, аналагічныя ахавальнаму праву ЗША, Германіі, Францыі і Расіі, ужо ў распрацоўцы. Аналітыкі не сумняваюцца - перамены пераспелі, але задаюць толькі адно пытанне: ці дазволіць праславуты дваісты стандарт нашых заходніх "партнёраў" і на літаральны пераклад сваіх жа законаў сказаць - "гэта іншае" або "гэта не дэмакратычна". Бо крытыкаваць прыйдзецца саміх сябе.

Апошнія 3 гады права Беларусі і, напрыклад, Еўрасаюза сапраўды ідзе ў розных кірунках. Афіцыйны Мінск паслядоўна змякчае законы. Так, адказнасць за паклёп і фэйкі ў нас адна з самых мяккіх у Старым Свеце. Гэта ж датычыцца эканамічных злачынстваў, адмывання грошай, утойвання падаткаў. Такая ж тэндэнцыя ў сферы барацьбы з экстрэмізмам. Як быццам нашы радыкалы менш небяспечныя. Еўрасаюз жа, раячы Беларусі быць талерантнымі да злачынцаў, сам закручвае гайкі.

Напрыклад, "La Liberte"   - апора свабоды - Францыя на хвалі пратэстаў "жоўтых камізэлек" прыняла самы жорсткі ў Еўропе закон аб абразе ў публічнай прасторы, чытай, у пабліках і месенджарах. Тут і гады турмы, і дзясяткі тысяч еўра штрафаў.

Мала таго, рэзананс апошніх месяцаў - Закон аб глабальнай бяспецы. Дазваляе паліцэйскім Францыі насіць зброю па-за службай. І яшчэ ўводзіць год турмы і да 45 000 еўра штрафу толькі за фатаграфію чыноўніка або паліцэйскага пры выкананні, калі тая пагражае яго ананімнасці або бяспецы. Прынялі навацыі, калі мясцовыя пагромшчыкі ў снежні-студзені спалілі Парыж, Ліль, Тулузу і Ліён.

А гэта наш жнівень: знайдзіце 10 адрозненняў ад французскіх і нямецкіх пагромшчыкаў.

Вось чаму прэзідэнт збірае нараду і настойвае - мадэрнізацыя законаў у нас пераспела. Ёсць запыт грамадства на парадак. Плюс далей Еўрасаюза і ЗША з Расіяй у нарматворчасці мы не пойдзем.

"Гэта іншае" - вопыт перадавых дэмакратый

Прэзідэнт мае на ўвазе трагічную смерць Эшлі Бэбіт. Жанчыну расстралялі ва ўпор за спробу прабрацца ў закрытую частку будынка кангрэса. Праўда, пасля гэтага ў Штатах здарылася яшчэ цэлая серыя загадкавых самазабойстваў і смерцяў удзельнікаў пратэсту. Напрыклад, бацька сям'і Крыстафер Стэнтан нібыта застрэліўся ў сябе ў падвале са стрэльбы, калі яго абвінавацілі ў крадзяжы ноўтбука са стала Нэнсі Пелосі. Грамадства ў самазабойства не паверыла.

І гэта яшчэ не ўсё. 80 гадоў. З 1938 года ў ЗША дзейнічае адыёзны FARA, Акт аб замежных агентах. СМІ, фонды, фірмы і проста грамадзяне, якія абараняюць інтарэсы іншых дзяржаў, абавязаны рэгістравацца як агенты, рэгулярна тлумачыць Мінфіну свае даходы і выдаткі, плюс несці репутацыйныя выдаткі.

Парушальнікам пагражае да 5 гадоў пазбаўлення волі і штраф да 10 000 долараў. Свежы прыклад - прафесара паліталогіі Бостанскага ўніверсітэта іранскага паходжання Кавэ Афрасіябі на мінулым тыдні арыштавалі за серыю інтэрв'ю без указання, што ён іранскі агент уплыву. Дзейнічай такое права ў Беларусі, арыштаваць давялося б сотні "спікераў". Але там дэмакратыя, а ў нас - "гэта іншае".

Чаму сёння для Беларусі самазаспакаенне так небяспечна? Прэзідэнт расстаўляе акцэнты. Супраць нас працуюць прафесіяналы, катрынка майдана ўжо запушчана, на яе добра патраціліся, а за Беларуссю ўжо пастаўлена новая мэта - Масква, Крэмль, Пуцін.

Каляровыя тэхналогіі ў Беларусі і Расіі

Дарэчы, для Беларусі беспарадкі не сталі навіной. Аналаг штурму Капітолія мы праходзілі 10 гадоў таму, штурмаваць спрабавалі Дом урада і парламент. А да гэтага былі і баевікі УНА-УНСА на мінскіх вуліцах, і перавернутыя машыны. Па законе любой цывілізаванай краіны свету гэта ўжо не альтэрнатыўнае меркаванне, а вандалізм і беспарадкі.

Беларусь праз такое ўжо праходзіла ў сярэдзіне 90-х

Як працуюць, напрыклад, у Германіі. Дзе ўрад дазволіў сабе жорстка душыць любы пратэст у пандэмію, зрабілі больш жорсткім закон аб беспарадках і задоўга да дня сённяшняга забаранілі "кайзераўскі флаг" - аналаг БЧБ-сімволікі. Матывацыя простая - яго выкарыстоўвалі нацысты. А значыць любы мітынг з чорным крыжам на белым фоне - гэта "атака неанацыстаў на сэрца нямецкай дэмакратыі". Зараз мы прэзідэнта Германіі працытавалі.

І яшчэ нюанс. Усе палітычныя сілы Берліна ўсталі на бок дзяржавы і сілавікоў, разумеючы іх важнасць для дэмакратыі. І ні пра якія амністыі для ўдзельнікаў пагромаў ні адзін паважаны журналіст і палітык не заявіў. Як і адміністрацыя Байдэна не плануе амністый. Чаму б і тут Беларусі не пераняць лепшы трансатлантычны вопыт.

Не палітычная амністыя, а памілаванне тых, хто дзейна раскаяўся

Дыялог з усімі, хто да дыялогу гатовы

З тымі апанентамі, хто падзяляе каштоўнасці дзяржавы, правы і канструктыўны дыялог, прэзідэнт гатовы гаварыць, у тым ліку ў фармаце народнага веча. Але мы ўжо паказалі ў сваім расследаванні, што значная частка палітычнай фронды Усебеларускі сход мае намер байкатаваць і дыскрэдытаваць. Тады якія прэтэнзіі да ўлады?

Адкрытасць інфармацыі аб палітычным экстрэмізме

Адказаў прэзідэнт і сваім прыхільнікам - ёсць у грамадстве запыт на максімальную адкрытасць інфармацыі аб экстрэмістах і іх планах. Так, гэта перашкаджае ў аператыўнай гульні сілавікоў. Так, публічна выкрылі толькі групу Аўтуховіча са зброяй і ўзрыўчаткай. Але гэтая група далёка не адзіная.

“Беламайдан” як трамплін беспарадкаў у Расіі

Падзеі апошніх тыдняў у Расіі даказалі справядлівасць і яшчэ аднаго тэзіса - Беларусь была спробай расійскай стойкасці. Сёння паралелі ў мэтах, інструментах эмацыйнай напампоўкі, знешнім ціску і нават крычалках на плошчы не бачыць толькі сляпы.

Нашы саюзнікі ў Расіі да 23 студзеня яшчэ сумняваліся - ці будзе спроба правесці "беларускі" сцэнарый на іх вуліцах. 23-га стала зразумела - будзе, толькі ў адрозненне ад Беларусі, нашых усходніх саюзнікаў будуць трэсці вельмі доўга. Тры этапы: вяртанне пацыента, думскія, а потым і прэзідэнцкія выбары.

Што датычыцца "берлінскага пацыента" і яго парадку дня. Тут усё відавочна – змагар з карупцыяй не можа сам быць карупцыянерам. А так атрымліваецца як у народнай прымаўцы - мышы супраць сыру. У Беларусі запыт на справядлівасць і "чысціню рук" улавілі яшчэ ў хвацкія 90-я. І першы прэзідэнт ішоў на першыя выбары менавіта з гэтым тэзісам. І не здрадзіў яму ні разу.

Змагаешся з карупцыяй - будзь крыштальна чысты

У жніўні мінулага года Крэмль адназначна вызначыўся, што "беламайдан" - гэта першы ўдар па Расіі. Адгэтуль падтрымка і адзінства. Сёння і Мінск заяўляе: мы і надалей будзем па адзін бок барыкад.

Прэзідэнт: Мы з Расіяй на адным баку барыкад

Якія законы і кодэксы будуць мяняцца ў Беларусі пад запыт сённяшняга і, галоўнае, заўтрашняга дня? Размова ідзе пра Крымінальны і Працоўны кодэксы. Чакаецца рэвізія закона аб экстрэмізме і нормы супраць гераізацыі нацызму. Плюс узмацненне абароны персанальных даных і наогул прыватнага жыцця. Агрэсія супраць суддзяў, настаўнікаў, сілавікоў, журналістаў і іншых сацыяльных груп будзе карацца па максімальнай планцы. Роўна так, як гэта прапісана і выконваецца ў краінах "цывілізаванага" захаду.

Часу раскалыхвацца і марудзіць з прававымі навацыямі ў Беларусі няма. Калі ўжо нашы партнёры ў Еўрасаюзе і ЗША, на якіх звонку ніхто не нападае, праводзяць законы хутка і без аглядкі на прававыя калізіі, то Беларусь у сваім асяроддзі, сапраўды павінна быць актыўнай і прынцыповай у рамках Закона.

Як хутка працаваць з прававымі навэламі, калі размова ідзе пра дзяржаўныя інтарэсы, нам паказвае суседка Польшча. Там надоечы зацвердзілі закон аб абортах, нягледзячы на аднаўленне масавых пратэстаў. Цалкам польскі вопыт пераймаць, вядома, не варта.

У нас ёсць дэмакратычная традыцыя раіцца з цывільным грамадствам і экспертамі - напрыклад, на Усебеларускім народным сходзе. А таму сёння ў Палацы Незалежнасці прагучаў заклік да нашага грамадства - уносіць прапановы ўжо сёння, каб Беларусь заўтра адпавядала і вашым уяўленням аб бяспецы і справядлівасці.