Закон для Інтэрнэту

8 Красавіка 2018

Супрацьстаянне сучасным выклікам і пагрозам, напрыклад, хлусні і зласлоўю. Законапраект аб СМІ зараз праходзіць абмеркаванне. Распрацоўшчыкі заяўляюць, што змены адначасова дазволяць зраўнаваць умовы для тых, хто распаўсюджвае інфармацыю, і абараніць тых, хто яе атрымлівае.

Як гавораць у Мінінформе, зараз складана разабрацца, хто насамрэч выконвае ролю сродкаў масавай інфармацыі. З аднаго боку, усе традыцыйныя СМІ імкнуцца да мультымедыйнасці, выкарыстоўваючы розныя інтэрнэт-інструменты, з другога - нават сацыяльныя сеткі можна разглядаць як пляцоўку аператыўнага банка даных. І, мабыць, ключавы момант - абарона правоў спажыўцоў… гэтай жа інфармацыі.

Хтосьці спяшаецца назваць працэс закручваннем гаек і дыскрымінацыяй свабоды слова, нашы спікеры гавораць пра больш празаічныя і рэальныя рэчы - кіберзлачыннасці. Прычым часцей за ўсё размова заходзіць аб самай залежнай катэгорыі насельніцтва - дзецях і падлетках. І тут варта вылучыць кірункі, разбуральныя ў выніку для ўсяго грамадства - наркагандаль, педафілія і давядзенне да самазабойства.

Тролі, боты, правакатары і агрэсары - для іх таксама знойдзецца месца ў новай рэдакцыі Закона аб СМІ. Фейкі не ў трэндзе, кантроль лжэнавін - вось сусветныя тэндэнцыі медыяпрасторы. Ці будуць беларусы праходзіць працэс ідэнтыфікацыі асобы, як легалізаваць журналіста і як разумець тэрмін "інтэрнэт-рэсурс"? – пра ўсё па парадку - Аляксандр Смірноў.

Літаральна гэтымі днямі грамадскасць узрушыла навіна: "Фэйсбук" прызнаўся, што правярае ўтрыманне перапіскі ў "Месенджэры". Карыстальнікі абурыліся, маўляў, гэта парушэнне прыватнасці. У гэты ж час уладальнікі сацыяльнай сеткі адказалі, што гэта робіць аўтаматыка для спынення абраз або іншых негатыўных праяў. Бо гаворка ідзе пра бяспеку.

Кажучы пра ролю Інтэрнэту ў жыцці грамадства, сацыёлагі называюць яго неад'емнай часткай. Школьнікі ледзь не кожную перамену праводзяць са смартфонам у руках. Аднак якую інфармацыю адтуль чэрпаюць - выклікае сумненне. Ледзь аціх скандал, дзе фігуравалі суіцыдальныя групы, самая вядомая з якіх "Сіні кіт", перыядычна з'яўляюцца паведамленні, дзе зноў закранаецца тэма самазабойства, прычым у гульнявой форме. І гэта тое, што, як кажуць, ляжыць на паверхні.

Генадзь Казакевіч, начальнік Галоўнага ўпраўлення па наркакантролі і процідзеянні гандлю людзьмі МУС Беларусі: "Акрамя таго, мы канстатуем, што Інтэрнэт актыўна выкарыстоўваецца для ўчынення злачынства ў дачыненні непаўналетніх. Перш за ўсё, у дачыненні палавой свабоды непаўналетніх. Грумінг, секстынг, сексчатынг і г.д. Калі пасродкам псіхалагічных прыёмаў і спосабаў непаўналетніх рыхтуюць фактычна да сексуальных кантактаў і гэтым актыўна карыстаюцца педафілы. Імі ж выкарыстоўваюцца закрытыя інтэрнэт-супольнасці, закрытыя групы ў сацсетках".

Практыка МУС паказвае, каб дасягнуць мэты хутка і бяспечна, злачынцы выкарыстоўваюць Сусветную сетку. За апошнія 5 гадоў педафілія вырасла ў 15 разоў. Наркамафія выкарыстоўвае для гандлю і рэкрутынгу новых кур'ераў Сусветную павуціну. Праявы экстрэмізму таксама дасягаюць максімальнага эфекту менавіта ў Сетцы. Таксама і фейкавыя навіны - яны распаўсюджваюцца ў 60 разоў хутчэй, чым афіцыйныя паведамленні, за хвіліны дасягаючы тысячы праглядаў.

Павел Лёгкі, намміністра інфармацыі Беларусі: "Бо сёння стала дастаткова складана вызначыць, хто насамрэч выконвае функцыі СМІ. Ці то тыя, у каго ёсць дзяржрэгістрацыя, ці то тыя, у каго яе няма, але выконвае фактычна функцыі СМІ. Адгэтуль з'явілася прапанова ўвесці паняцце "сеткавага рэсурсу" і адгэтуль з'явілася прапанова распаўсюджваць палажэнне закона аб СМІ на інтэрнэт-рэсурсы, якія не пажадаюць у добраахвотным парадку зарэгістравацца як СМІ, але будуць фактычна выконваць функцыі СМІ".

Новы законапраект, запэўніваюць у Мінінформе, закрывае шэраг прабелаў, якія наспелі даўно. У першую чаргу неабходна спарадкаваць дзейнасць інфармацыйных пляцовак, якія сёння фактычна выконваюць функцыю СМІ. Гэта сусветная тэндэнцыя. Да прыкладу, Германія з новага года ўвяла закон, які рэгулюе сацыяльныя сеткі, Францыя ўзмацняе барацьбу з фейкавымі навінамі. Меры ў краін-партнёраў па ЕўрАзЭС яшчэ больш суровыя.

Павел Лёгкі, намміністра інфармацыі Беларусі: "Мы і сёння працуем з сацыяльнымі сеткамі, у тым ліку і па вострых тэмах - такіх як негатыўнае ўздзеянне на дзяцей і моладзь. Гэтая праца дае вынікі, але не заўсёды атрымоўваецца дастукацца да ўладальнікаў сацсетак. Ёсць пытанні. Я разлічваю на тое, што новы закон дазволіць наладзіць лепшае ўзаемадзеянне, у тым ліку і з уладальнікамі сацсетак з тым, каб вырашаць пытанні не радыкальным спосабам, а ў рабочым парадку. Кропкава выдаляючы тое, што наносіць шкоду здароўю нашага грамадства і маладым людзям".

Новы законапраект прадугледжвае для інтэрнэт-рэсурсаў і правы, і абавязкі. Гэта значыць, легалізаваць журналістаў, атрымаць акрэдытацыі для працы з дзяржорганамі, і афіцыйна канкурыраваць з іншымі СМІ. Яшчэ адзін момант, які, па меркаванні распрацоўшчыкаў, павінен падстрахаваць уладальнікаў электронных інфармацыйных парталаў - ідэнтыфікацыя асобы карыстальніка. Гэта асабліва актуальна для тых, хто любіць пісаць каментарыі або ацэнкі. І адназначна, не на руку тролям і правакатарам.

Ігар Катляроў прафесар, дырэктар Інстытута сацыялогіі НАН Беларусі: "Мы ніяк не можам праінфармаваць, прасачыць, што яны будуць укідваць, сёння гавораць, што гэта парушэнне правоў чалавека. Гэта ніякае не парушэнне правоў чалавека! Мы павінны забяспечыць дзяржаву, павінны забяспечыць свабоду, спакой, дабрабыт, бяспеку нашых грамадзян".

Адна з прапаноў - аўтарызацыя па СМС. Аднак адназначна механізм пакуль не зацверджаны - распрацоўка застаецца за Саўмінам. Адназначна распрацоўшчыкі могуць сцвярджаць толькі адно - сваё імкненне зрабіць віртуальныя зносіны больш цывілізаваным. Хтосьці скажа, Інтэрнэт і каштоўны тым, што дазваляе поўную свабоду, іншыя - гэта не мае на мэце безадказнасць. Жыццё ў Сетцы стала фактычна адкрытай крыніцай, і не варта яе новыя старонкі пэцкаць брудам або чарнільнымі плямамі.

Генадзь Казакевіч, начальнік Галоўнага ўпраўлення па наркакантролі і процідзеянні гандлю людзьмі МУС Беларусі: "Мы канстатуем, што гэта мае месца і прапанова дзяржавы наладзіць эфектыўнае процідзеянне нейкім негатыўным сацыяльным з'явам, злачынствам і правапарушэнням у сацсетках. І ў гэтым сегменце яно абгрунтаванае і прадыктавана рэаліямі сучаснага часу. Іншая справа - гэта трэба зрабіць так, каб гэта прымалася інтэрнэт-супольнасцю. Мы не гаворым пра татальны кантроль за асобным інтэрнэт-карыстальнікам альбо за групай карыстальнікаў. Мы гаворым пра эфектыўнае процідзеянне".

У Мінінформе нам пацвердзілі - ідзе шырокая дыскусія. Гэта значыць, прымаюцца і будуць разглядацца прапановы як у самога ведамства, так і ў парламент. Да прыкладу, адзін з самых спрэчных момантаў - працэс ідэнтыфікацыі асобы. Паралельна з Законам аб СМІ распрацоўваецца Закон аб персанальных даных, і важна, каб нормы не ўступілі ў канфлікт адзін з адным. Плануецца, што дэпутаты пачнуць разглядаць дакумент, які рэгулюе айчынную медыясферу, ужо праз два тыдні. Час ёсць і для прапаноў, і для паправак. Распрацоўшчыкі абяцалі ўсё вывучыць.