Пра вынаходкі беларускіх навукоўцаў, за якімі будучыня

14 сентября 2019

Мы ўжо не ўяўляем наша паўсядзённае жыццё без высокіх тэхналогій. Яны актыўна ўкараняюцца ва ўсе сферы. Трохмерны біяпрынтар, біячып, устаноўка для працэсаў запамінання і прыбор, які вывучае актыўнасць мозгу, - усё гэта распрацоўкі нашых навукоўцаў, пра якія, дарэчы, ведаюць і за мяжой.

Пра тое, за якімі вынаходкамі будучыня, раскажа Юлія Хмель. Тут, у лабараторыі нейрафізіялогіі, вывучаюць тэра інкогніта чалавечага арганізма - мозг. Разбіраюцца, як уплываюць розныя субстанцыі на ўзаемасувязь, напрыклад, паміж кішэчнікам і шэрым рэчывам.

Такія эксперыменты праходзяць пад глыбокім наркозам жывёл. У іх жа іншыя спецыялісты бяруць гіпакамп - аддзел мозгу, які адказвае за памяць. І рэгіструюць усе працэсы запамінання. Дзякуючы прыбору навукоўцы могуць зняць, напрыклад, пабочныя эфекты ад лекаў, якія могуць пагаршаць запамінанне і засяроджанасць чалавека.

Тканка і нават цэлыя органы з жывых клетак: у Інстытуце фізіялогіі зараз магчыма і такое. У лабараторыі нейрафізіялогіі навукоўцы тэстуюць трохмерны біяпрынтар. Слой за слоем прыстасаванне наносіць "жывыя" чарніла на спецыяльны гідрагель. Яшчэ адна ўнікальная вынаходка - біячып. На яго паверхні размяшчаюцца 64 сэнсары, якія і рэгіструюць электрычныя ўласцівасці нервовых клетак. Для гэтага на сэнсар размяшчаюць надрукаваную на прынтары тканку. І калі прыстасаванне пакажа так званую размову клетак адна з адной, то значыць гэтая тканка гатовая да імплантацыі чалавеку.

За біяпрынтарам вялікія перспектывы, запэўніваюць навукоўцы. Пакуль жа ўсе доследы праходзяць на жывёлах. Наступны крок - чалавечы арганізм. Якасць ужо дазваляе прымяняць тэхналогію ў аднаўленчай медыцыне, гавораць спецыялісты. Засталося толькі вырашыць юрыдычныя пытанні.

Распрацоўкай беларускіх навукоўцаў ужо зацікавіліся ў Кітаі, ЗША, Польшчы, Францыі і Германіі. У першую чаргу задавальняе цана, а якасць не саступае замежным аналагам. Такі прынтар пакуль адзіны ў Беларусі. Але ўжо зараз у Інстытуце фізіялогіі ідзе праца над другім.

І гэта толькі пачатак, гавораць у Інстытуце фізіялогіі. Некаторыя праекты (а размова наконт стваловых клетак) ужо прайшлі клінічныя выпрабаванні на пацыентах, прычым паспяхова. І няхай многія праекты яшчэ ў распрацоўцы, галоўнае, што медыкі і навукоўцы гавораць на агульнай мове, якая дазволіць рабіць жыццё беларусаў больш здаровым.