"Не з левымі, не з правымі - з народам!". Формулу партыйнага будаўніцтва ў Беларусі агучыў Прэзідэнт

9 апреля 2021
Рамкі партыйнага будаўніцтва ў першым набліжэнні. Аляксандр Лукашэнка сёння сабраў нараду з кіраўнікамі парламента, Адміністрацыі Прэзідэнта, Савета бяспекі і Міністэрства юстыцыі. Абмяркоўвалі навацыі і тое, як пазбегнуць памылкі суседзяў і партнёраў. Без "кішэнных аднаразовых" партый і радыкалізму, які спыніць не толькі нармальнае жыццё сталіцы, але і эканоміку. 

На думку Кіраўніка дзяржавы, новы закон і следам перарэгістрацыя - крок вельмі адказны. Ён павінен улічваць не толькі запыт палітызаванай часткі грамадства, але і інтарэсы краіны ў цэлым. Змяненняў, якія абмяркоўваюць ужо не адзін год, уключаючы апошні Усебеларускі сход, некалькі.

Гэта рэгіянальнае прадстаўніцтва - усе вобласці аж да раёнаў. Павышэнне мінімальнай колькасці - не павінна група ўсяго з тысячы грамадзян вырашаць лёс 10 мільёнаў беларусаў. І яшчэ: калі ўзяў замежныя грошы або прасоўваеш імпартны інтарэс - не месца ў беларускай палітыцы, як і ў выпадку нез'яўлення партыі на выбары. 

Як можа змяніцца партыйны ландшафт - наш палітычны аглядальнік Андрэй Крывашэеў. 

Партыі - як механізм росту, а не разладу

Партыйнае будаўніцтва. Апошнія гадоў 10 аб гэтым гавораць шмат і часта, праўда, у асноўным верхняя па прыбытках страта гараджан і медыйнаактыўныя людзі. Запыт зразумелы - дадаць яшчэ адзін палітычны "ліфт" для сваіх амбіцый. Пазіцыя дзяржавы ў гэтым пытанні вельмі асцярожная і эвалюцыйная. Трэба правесці карабель сістэмы паміж "Сцылай і Харыбдай", не паўтарыць чужыя памылкі. Так, каб з аднаго боку партыі працавалі ў інтарэсах грамадства і фарміравалі новую кіраўніцкую эліту, а з другога - не ператварыліся ў танных папулістаў або кішэнныя праекты новых магнатаў, і тым больш - пешкі ў чужой, зусім не беларускай палітычнай гульні. У Палацы Незалежнасці сёння гаварылі менавіта аб гэтым.

Партыйная пастка - вяршок партыі жадае кіраваць, а грамадства адмаўляе ім у даверы. Не бачыць рэальных спраў і моцных партыйных праграм. Нават апазіцыйных. Не лічыць жа праграмай тую, што па дурасці апублікавалі ў 2020-м. Гэта ж палітычнае самазабойства, а не праграма. Масавая прыватызацыя, разрыў адносін з галоўнымі саюзнікамі, НАТА, платная медыцына. 

І гэта паўбяды. Канструктыўныя партыі, іх з цяперашніх 15-ці - прыкладна палова, і тыя ў асноўным выязджаюць на харызме лідара або настальгіі. Хоць і тут здраду 90-ых і развал Краіны Саветаў памятаюць дагэтуль. Прэзідэнт Кампартыі не здраджваў, але формулу роўнааддаленасці для сябе вывеў. 

Не фарсіраваць, але і не тармазіць партыйнае будаўніцтва


Давер палітыкам: маштабнае апытанне, на якое спасылаецца Кіраўнік дзяржавы, сапраўды не на карысць партыям. Кіраўнікоў яшчэ больш-менш адрозніваюць. Але давер толькі трэба будзе зарабіць. Рэзерв - тыя самыя людзі, хто "супраць усіх" або "за іншых". Гэта 15 з невялікім працэнтаў. Гэты запыт фіксавалі ў рамках нацыянальнага дыялогу і на Усебеларускім сходзе. Гэтаму запыту Прэзідэнт прапаноўвае задаць выразныя і канструктыўныя рамкі. 

 Сусветны партыйны вопыт - далёкія ад народа


Сусветны вопыт сапраўды насцярожвае. Суседзі. Ва Украіне - альбо кішэнныя партыі алігархаў, альбо праекты пад адны выбары. Той жа "Блок Юшчанкі" або сёння "зялёная каманда". Чакалі манны нябеснай, а яны зямлю прадалі і вайну скончыць не могуць. 

Польшча 10 гадоў ішла да дзвюхпартыйнасці. Як у Штатах. У выніку - два антаганісты, масавыя пратэсты, вайна за суд і прэсу. Так, што нават Еўрасаюз падумвае аб санкцыях супраць Варшавы.

Самі Штаты. Вось ужо дзе "апора партыйнасці". Але дэмакраты і рэспубліканцы ледзь не абрынулі Капітолій у барацьбе за прэзідэнцтва. Раскалыхалі BLM, мігрантаў, меншасці - зараз не ведаюць, як загнаць джына зваротна ў бутэльку. З іх "празрыстых" выбараў увесь свет смяецца.

Старая Еўропа. Тут праз аднаго - папулісты, радыкалы, еўраскептыкі і сепаратысты. Германія з Францыяй яшчэ больш-менш прыстойна, але дай слабіну - і "жоўтыя камізэлькі" з анархістамі ўчыняць карнавал у парламентах. Таму ўжо зараз не партыйныя праграмы выйграюць, а партыйны "дагаварняк".

Замежжа не дапаможа

Грамадства і дзяржава ў Беларусі супраць кішэннасці і дагавораў за шырмай палітыкі. Ад партый чакаюць адказнасці, кадравы рэзерв кіраўнікоў, узважаных ідэй з апорай на беларускую зямлю і нашы традыцыі. Плюс празрыстасць. Узяў долар на баку - сышоў з палітыкі. 

Выразныя рамкі для партый

Дзяржава за партыйнае будаўніцтва, за новыя палітычныя ліфты, усё пытанне ў якасці дзеючых і новых гульцоў на гэтым полі. 

Калі шчыра, то колькі партый сёння адпавядаюць высокім стандартам? У каго ёсць хоць бы 3 000 актыўных членаў, не мёртвых душ. Хто прысутнічае ва ўсіх рэгіёнах Беларусі, а не сталічна-паркетны праект. Хто дайшоў да раёнаў? Хто рэальна змагаецца за ўладу -  удзельнічае ў выбарах. Ёсць жа і такая ініцыятыва - не прыйшоў на выбары двойчы, на выхад з палітыкі.

Або яшчэ тэндэнцыя - строіць беларускія партыі з-за мяжы і за кошт замежжа? Дзе ў свеце такое магчыма? На якой акупіраванай тэрыторыі? Бо Беларусь не акупіравалі і не зламалі. 

 Перасцярога ад Кіраўніка дзяржавы

Сур'ёзныя перасцярогі з улікам нашага і сусветнага вопыту ёсць і ў Кіраўніка дзяржавы. Занадта вялікая цана памылкі. На коне ўсё, што стваралі такімі намаганнямі за чвэрць стагоддзя. 

Бо хапае персанажаў, што прапаноўваюць "разбурыць да асновы, а потым".  Гэта "потым" мы ўжо склейвалі ў сваёй гісторыі. Мінімум 10 гадоў на гэта спатрэбілася, пакуль іншыя развіваліся. 

Лёс партыйнага поспеху - у руках саміх партый

Партыі далёка і сапраўды не панацэя. Гэта складаны і дарагі механізм, кожны збой якога аплачвае ўсё грамадства, прычым часам цаной цэлых пакаленняў. Але, штучна запавольваючы палітычную ініцыятыву, можна прыйсці да сур'ёзнага рукатворнага крызісу. Разумеючы абедзве крайнасці, Беларусь робіць стаўку на эвалюцыю і здаровую асцярожнасць. Галоўнае, што партыям, старым і новым, ужо сёння варта даказваць грамадству сваю важнасць і патрэбнасць. Чакаць перарэгістрацыі і лабізму зверху было б вялікай памылкай.