Маштабная схема падману закранула вялізную колькасць беларусаў

24 Красавіка 2019

Тысячы ашуканых беларусаў у пошуках справядлівасці. Не новая, але ўпершыню такая маштабная схема падману закранула вялізную колькасць людзей і прынесла арганізатарам махінацыі вялізны прыбытак. Тры кол-цэнтры пад патранажам дзвюх фірм знаходзілі кліентаў і абяцалі ім дарагія падарункі нібыта за шчаслівую куплю ў інтэрнэт-магазіне. І бясплатныя пасылкі сапраўды прыходзілі па адрасе. Ды толькі тое, што знаходзілася ў "чорных скрынях", аказалася ў некалькі разоў таннейшым за сумы накладнай платы, якую трэба было ўнесці за абяцаны прыз. Замест швейцарскіх гадзіннікаў або дарагіх упрыгажэнняў адкрытыя падробкі - капеечныя шкельцы і цацкі. Аб факце масавага падману людзей праваахоўнікі далажылі Кіраўніку дзяржавы. У адказ было даручана неадкладна разабрацца, ашуканскія схемы вычысціць на корані і абараніць інтарэсы людзей.

Калі вы сталі ахвярай схемы, пра якую зараз пойдзе размова, паведаміць пра гэта можна па нумары тэлефона, які падчас рэпартажу будзе з'яўляцца на экране. Што тычыцца назваў фірм, якія вырашылі нажыцца такім чынам, гэта ПУП "Амерыкан Бай" і ТАА "Эмісан" (ён жа ІП Яновіч). Нашы журналісты-эксперты па крымінальнай тэматыцы правялі ўласнае расследаванне.

Як на даверы людзей махінатары рабілі капітал, распавядзе Аляксандр Смірноў.

Гісторыя, пра якую мы распавядзем сёння, пачалася некалькі гадоў таму. А закончылася вось гэтымі кадрамі аператыўнай здымкі. 40 чалавек на тэлефоне змена за зменай больш за год апрацоўвалі даверлівых беларусаў. 3 кол-цэнтра распусцілі тэлефонныя шчупальцы ў кішэні людзей. Супрацоўнікі абяцалі прыемныя падарункі, але нібыта за сціплую плату. У выніку сам падарунак быў значна больш сціплым за тую суму, якую наіўныя беларусы аддавалі прадпрымальным жулікам.

Іх гісторыі амаль пад капірку, а вынік аднолькавы. Сёння пацярпелыя толькі пасыпаюць галаву попелам. Адзін з іх Аляксей. Гаворыць, і сам мог бы сабе дазволіць невялікі каштоўны сувенір, але хто ж адмовіцца ад бясплатнага? Або амаль. Як высветлілася, на пошце пры атрыманні пасылкі трэба было ўнесці накладную плату. У сярэднім яна складала 60 рублёў. Калі падман раскрыўся, усе яны паступалі па-рознаму. Многія проста змірыліся з адкрытай аферай: два-тры дзясяткі долараў здаваліся не такой вялікай сумай, каб узнімаць шум і звяртацца да праваахоўнікаў. Нават зараз, калі ёсць магчымасць пакараць жулікаў, большасць аддае перавагу не свяціцца ў СМІ, але ахвотна дзеляцца эмоцыямі па тэлефоне. Мы звязаліся з пацярпелымі. А вось каментарыі ў Інтэрнэце - зусім іншая размова. Тут ашуканыя наперабой абураюцца і распавядаюць, якім чынам удача ў адзін цудоўны момант нібыта ўсміхнулася, прыводзяць шмат прыкладаў. Аказваецца, людзям паведамлялі пра выйгрыш падарункавых сертыфікатаў, упрыгажэнняў з каштоўных металаў і камянёў, нават пэўных тавараў вядомых брэндаў. Усё па схеме Аляксея: не пасылка, а кот у мяшку.

А вось вынаходнікамі гэтай схемы аказаліся пінскія арганізацыі ПУП "Амерыкан Бай" і ТАА "Эмісан", якія на дваіх адкрылі тры кол-цэнтры ў Пінску і сталіцы. Апошні званок для іх ужо прагучаў. Канфіскавана дакументацыя і камп'ютарная тэхніка, уся інфармацыя дэталёва вывучаецца, каб да дробных дэталяў аднавіць схему махінацыі. Давялося падключыць нават маркетолагаў. Аказваецца, персанал кол-цэнтраў прайшоў спецыяльнае навучанне. Дар пераканання адкрываўся з дапамогай асаблівых навыкаў, для гэтага нават была распрацавана спецыяльная методыка. А патрэбнымі фразамі ўмелыя гандляры толькі заахвочвалі кліента.

Кожнага з пацярпелых падкупіла чароўнае слова - падарунак. Далей большасць людзей проста не будзе слухаць. Давайце яго сюды! Прафесійныя псіхолагі ўпэўненыя: гэта адкрытая хітрасць. Чалавека станоўчыя эмоцыі фактычна аглушаюць. І гэта другі трывожны званочак. А яшчэ важную ролю адыграла нечаканасць званка, які раздаваўся ў разгар рабочага дня, каб у адрасата было мінімум часу на прыняцце рашэння. Практычна кожны пацярпелы скардзіцца на тое, што чуваць аператара кол-цэнтра было дрэнна, нейкая інфармацыя проста прайшла міма вушэй.

Ёсць у гэтай гісторыі адна вельмі важная загадка: адкуль у махінатараў з'явілася такая буйная база кліентаў інтэрнэт-магазінаў? Мы паспрабавалі разабрацца. Аказалася, гэта даволі хадавы тавар у рускамоўным сегменце Інтэрнэту. Нават зараз, у гэтыя хвіліны, напэўна, дзейнічае скідка для нейкага рэгіёна або вобласці, па якой можна проста і выгадна купіць у тым ліку і сваю асабістую інфармацыю. Па прыклад далёка хадзіць не трэба. Першая жа спасылка ў пошукавіку ясна дае зразумець, што асабістая інфармацыі - гэта тавар, які па ідэі можна купіць за грошы. Прадаўцы не саромеюцца паказваць цэны і аб'ём прапануемых звестак.

А вось пацярпелыя на пытанне, дзе беларускія кол-цэнтры ўзялі кантакт таго або іншага чалавека, давалі вельмі разнастайныя адказы. У асноўным усю адказнасць спіхвалі на папулярныя інтэрнэт-магазіны. Спрабуем разабрацца і звяртаемся да тых, хто займаецца гандлем у Сетцы. Прадстаўнікі інтэрнэт-магазінаў упэўнена заяўляюць: добрасумленныя прадпрымальнікі заўсёды цэняць свой рэйтынг і напрацаваную кліенцкую базу. І берагуць гэтую інфармацыю як камерцыйную таямніцу і ў інтарэсах сваёй рэпутацыі.

Аб маштабах уцечкі застаецца толькі здагадвацца. Вядома толькі, што за 3 гады дзвюма фірмамі было адпраўлена больш за 100 тысяч дробных пакетаў. І гэта толькі тыя, хто паверыў дзялкам. Маштабы іх дзейнасці і ўрону працягваюць ацэньваць органы фінансавай міліцыі. Ужо ўзбуджана крымінальная справа. Праца праваахоўнікаў зараз кіпіць - міліцыя высвятляе, хто мог стаць ахвярай аферыстаў. 260 тысяч рублёў - сума, нелегальна заробленая за 2018 год, але ёсць інфармацыя, што фірмы функцыянавалі значна раней. Таму агульная сума ўрону з вялікай імавернасцю вырасце, а колькасць пацярпелых можа ісці на тысячы. Белпошта ў гэтай крымінальнай справе - адна з найважнейшых крыніц інфармацыі. Адрасы і імёны стануць ключавымі, а інфармацыя ляжа ў аснову абвінавачання. Пакуль у інтарэсах следства для журналістаў гэтыя звесткі не называюць.

У інфармацыйным віры заўсёды знойдзецца месца варонцы, праз якую хтосьці захоча падмануць, падставіць, праследуючы свае карыслівыя мэты. Гэта прапісная ісціна і менавіта яна прымушае так старанна працаваць над інфармацыйнай і не толькі бяспекай у абсалютна кожнай дзяржаве. Дакладная і зладжаная сістэма абароны чалавека, яго правоў і свабод - сёння гарантыя нармальнага развіцця любога цывілізаванага грамадства. І нездарма адным з самых галоўных запытаў сучаснасці застаецца запыт на справядлівасць. Што гэта такое - беларусам не трэба тлумачыць. За маскай знакамітай памяркоўнасці заўсёды жыве разуменне таго, што сіла ў праўдзе і вострая неабходнасць абараняць і быць пад абаронай закона, які і ў гэтым канкрэтным выпадку абавязкова разбярэцца, хто меў рацыю, а хто іграў на пачуццях дзеля ўласнай выгады.