Барацьба з наркатрафікам рэгулярна абмяркоўваецца на пляцоўках АДКБ, АБСЕ і ААН

1 Снежня 2019
Барацьба з наркатрафікам - адна з тэм, якая рэгулярна абмяркоўваецца на такіх пляцоўках, як АДКБ, АБСЕ або ААН. Праблема глабальная, транснацыянальная і куды шырэйшая, чым проста спажыванне наркотыкаў. Напрыклад, не сакрэт, што менавіта грошы наркатрафіку фінансуюць тэрарызм. 

Зразумела, што наркотык унутры краін - гэта таксама пытанне нацыянальнай бяспекі, а значыць - кожнага з нас. Менавіта так - як пагрозу нацыі - расцаніла беларуская дзяржава ў 2014 годзе хвалю сінтэтычных наркотыкаў, якая з жахлівай геаметрычнай прагрэсіяй накрывала ў той час увесь свет і імкліва распаўсюджвалася па Беларусі. Нашы выгадныя лагістычныя шляхі і транзіт хутка ацанілі і злачынцы! Былі прынятыя беспрэцэндэнтныя і, трэба сказаць, жорсткія меры, каб спыніць гэта нашэсце, а таксама чаргу недарэчных смерцяў ад перадазіровак псіхатропамі.

Так, усе мы памятаем проста вал забойстваў і самазабойстваў у першую чаргу сярод маладых людзей, якія не разлічылі дозу сінтэтычнага наркотыку, новыя віды якога з'яўляліся ледзь не кожны дзень. І вось прайшло пяць гадоў. Варта, пэўна, прызнаць, што хвалю збілі. І дзяржава вырашыла - настаў час перагледзець падыходы да некаторых аспектаў гэтай праблемы. У Беларусі, згодна з даручэннем Прэзідэнта, распрацоўваецца новы комплекс мер, накіраваны на павышэнне эфектыўнасці барацьбы з наркапагрозай. У ім вельмі шмат пазіцый: ад сувымернасці панесенага пакарання цяжару здзейсненага злачынства да карэнных змен у крытэрыях ацэнкі паспяховасці працы праваахоўнікаў. 

І, мабыць, самае народнае пытанне - шмат было апошнім часам абмеркаванняў у грамадстве - ці можна разлічваць, напрыклад, на памілаванне або датэрміновае вызваленне асуджаных за распаўсюджанне наркотыкаў? Аб прынцыпе справядлівасці, які закладзены ў новы "комплекс мер" - наш аглядальнік Алеся Высоцкая. 

Бабруйск. Выхаваўчая калонія. У аднолькавай адзежы - падлеткі. Гэта месца не падобнае на турму з фільмаў. Хутчэй, на дзіцячы лагер без арэляў і надпісу "Сардэчна запрашаем". Уздым у шэсць, адбой у дзесяць. Днём - школа або каледж, праца на вытворчасці. Трохі і вольнага часу. Не аб такім жыцці, вядома, марыў гэты хлопец. Але, магчыма, менавіта калонія ўсцерагла яго ад смерці. Менавіта сюды ён трапіў у 16. Адседзеў ужо 5 гадоў. 

Сустрэчы з роднымі могуць доўжыцца да трох сутак. Гэта так званыя працяглыя спатканні. Прадугледжаныя і кароткія - некалькі гадзін. Грошы, за якімі ганяліся закладчыкі, тут ужо не патрэбныя.

Арцём стаў ахвярай моладзевага трэнду, які пачаў нарастаць у Беларусі ў 2013 годзе. Менавіта тады праваахоўнікі заўважылі тэндэнцыю - падлеткі залучаюцца ў сеткавы наркатычны маркетынг. На павабную вуду трапляліся далёка не наркаманы. 

Маладых людзей заваблівалі хуткія грошы - размова магла ісці аб тысячах долараў за тыдзень. Наркабізнес ужо тады станавіўся высокатэхналагічным - нейкім сімбіёзам нарка- і кіберзлачыннасці. Дазваляў зарабіць грошы, не дакранаючыся да іх рукамі, кіруючы бізнесам хоць з-за акіяна.

Ахвяры іх бізнесу - спажыўцы! Гэта кадры па справе аднаго з інтэрнэт-магазінаў таго часу. Нас цікавіць нават не колькасць канфіскаванага, а што адказвае затрыманы.

Ён толкам не ведае, якую смерць прапаноўвае кліентам. Хуткую? Або пакутліва доўгую. Псіхатропаў розных на рынку было мора. А іх дзеянне на мозг непрадказальнае. 

І ў гэтай хвалі псіхатропаў, якая накрыла Беларусь шчыльна, пачынаючы з 2013 года, гінула моладзь! Вось гэтыя вядомыя кадры: дзеці, якія скокнулі з даху, падлеткі, якія выкалалі вочы таварышу. Хлопец, які не дайшоў да каледжа - упаў пасля ўжывання. 

І шакавальнае, то самае "кукарэку" на станцыі метро "Няміга". 

Колькасць перадазіровак са смяротным зыходам расла. І патрэбныя былі прынцыповыя рашэнні, як выратаваць здароўе нацыі. 

Мінск. Красавік 2014 года. Нарада ў Прэзідэнта. Эксперты, аналітыкі, людзі дзяржаўныя задаюцца пытаннем, як гэта спыніць. 

Гэта сёння можна сказаць - рашэнні, прынятыя ў той дзень, сталі выратавальным вакол! Фактычна адзіным спосабам спыніць наркаэпідэмію! Так - вялікія тэрміны! Пакаранне - жорсткае, як патрабавала сітуацыя! Ужо праз год беларускія ініцыятывы па барацьбе з псіхатропамі будуць гучаць з розных міжнародных трыбун - АДКБ, АБСЕ, ААН. А тымі днямі толькі ўводзіліся паняцці "Базавая структура" і "Аналаг", якія не далі магчымасці "дызайнерскім наркотыкам" абнаўляцца да бясконцасці і распаўсюджвацца бяскарна, прынамсі, на тэрыторыі Беларусі. 

За пяць гадоў колькасць нарказлачынстваў скарацілася ў паўтара раза, а ўчыненых з удзелам непаўналетніх - прыкладна ў 5 разоў. Усё-такі закон суровы - многіх гэта спыняе. І ўсе гэтыя гады аналізавалі не толькі статыстыку, але і правапрымяняльную практыку. У Адміністрацыю Прэзідэнта паступала шмат зваротаў, прычым, процілеглых бакоў - як асуджаных, так і ад людзей, чые сваякі пацярпелі або загінулі ад наркотыкаў. 

Наталля - адна з маці, каго нагнала такая бяда. З сынам яна шмат разоў абмяркоўвала, як усё выйшла так з ім і чаму. І да якіх наступстваў прывялі яго ўчынкі.

Аб усіх зваротах дакладвалася Кіраўніку дзяржавы. І Прэзідэнт  пачуў. 

Напрыканцы кастрычніка сабрана спецыяльная нарада. Асобныя выпадкі разгледжаныя дэталёва - Прэзідэнт ініцыятар гэтага. У выніку  даручыў распрацаваць комплекс мер з дадатковымі падыходамі ў барацьбе з нарказлачыннасцю. І да студзеня 2020 года расставіць кропкі над i. 

Комплекс мер распрацоўваецца. Яго яшчэ трэба ўкараніць. На гэтым этапе Прэзідэнтам падтрымліваецца. З найважнейшага - перагледжаныя крытэрыі ацэнкі эфектыўнасці працы праваахоўнікаў! 

У аснове не колькасць выяўленых злачынстваў, а якасць. У першую чаргу, як гаварыў Прэзідэнт на нарадзе, - выяўляць тых, хто распаўсюджвае наркотыкі, для каго гэта бізнес. 

Крытэрыі перагледжаныя. Пры 12 тысячах наркаспажыўцоў вядомых, якія стаяць на ўліку, рэальная армія тых, што ўжываюць наркотыкі , - 88 з паловай тысяч. І ёсць ужо формула, па якой можна даваць рэальную ацэнку поспеху барацьбы з гэтым злом. І гэты не колькасць злачынстваў і колькасць твараў, накіраваных у месцы пазбаўлення волі. 

Прынцып справядлівасці - найважнейшае, на чым заўсёды завастрае ўвагу Кіраўнік дзяржавы. Закон ёсць закон. Адказваць трэба па ўсёй строгасці. Але наркотыкі калечаць лёсы. І індывідуальны падыход да кожнага выпадку зараз закладваецца ў працу ўсёй праваахоўнай сістэмы. І дзяржава разглядае магчымасць другога шанцу вярнуцца да нармальнага жыцця тым, хто ўпершыню здзейсніў злачынную памылку. 

Як растлумачылі ў Адміністрацыі Прэзідэнта, будзе ўлічана ўсё - акалічнасці таго, што адбылося, асоба асуджанага, яго паводзіны. Калі ўсё гэта будзе дазваляць прымяніць гэты падыход, то пад адказнасць бацькоў-родных-блізкіх  - тых, хто асабіста даручаецца за асуджанага, хто за яго замаўляў, нормы могуць перагледзець. Але, калі другім шанцам ён не скарыстаецца і зноў здзейсніць злачынства, пакаранне будзе суровым. 

У сям'і гэтай жанчыны не прынята выносіць смецце з хаты. Твар яна не паказвае, трагедыю не афішуе. Сын затрыманы ў 16. Тэрмін - 9 гадоў - адбывае ў калоніі. Для яе гэта ўжо паўтара года слёз. Калі дзецям, якія ўсталі на шлях выпраўлення, што ўсвядомілі зробленае, будзе дадзена магчымасць пачаць жыццё зноўку, гаворыць - гэта выдатная навіна. 

У новым "комплексе мер"  шмат пазіцый, па якіх падыходы да барацьбы з нарказлачыннасцю перапрацаваныя ў адпаведнасці з выклікамі часу. У іх ліку - цесны звязак у прафілактыцы наркаманіі Міністэрства аховы здароўя і Міністэрства адукацыі. Прычым, прафілактыка на зразумелай дзецям мове - у тых жа сацыяльных сетках, месенджарах. У МУС на тыдні падпісалі "Інфармацыйную стратэгію". Тут жа і ўзмацненне інтэрнэт-разведкі. У Беларусі моцная IT-каманда. Яе мозг можа дапамагчы знайсці новыя рашэнні. І так па ўсіх пунктах - абнаўленне і ўзмацненне - каб наркотыкі больш не лічыліся пагрозай нацыі.