Выстава пад назвай Шлях паэта адкрылася ў Мінску

30 июля 2014

Стваральнік сучаснага іўрыту, сваяк савецкага военачальніка Гамарніка, перакладчык Сервантэса і Шылера Яго імем названыя вуліцы ва ўсіх гарадах Ізраіля. Хаім Бялік. Выстава пра яго жыццё і творчасць пад назвай Шлях паэта адкрылася ў Мінску, у музеі нашага класіка Янкі Купалы.

Пра сувязі нацыянальнага паэта Ізраіля Бяліка з Беларуссю - у рэпартажы Алены Борматавай.


Хаім Нахман Бялік для Ізраіля тое ж самае, што Пушкін для Расіі. Класік яўрэйскай паэзіі, вершы якога станавіліся песнямі і рамансамі. Яго перакладалі Брусаў, Хадасевіч і Маршак. Творы Бяліка сёння чытаюць на дзясятках моў свету, у тым ліку і на беларускай. З нашай краінай яго аб'ядноўвае і асабістае знаёмства з выхадцамі Беларусі, якія стваралі сучасную гісторыю Ізраіля.


Іосіф Шагал, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Ізраіля ў Беларусі: Гэта было б бліжэй тым, каму падабаецца Паўстоўскі. Гэта адна школа па жвавасці мовы, па маляўнічасці, па метафарычнасці. Але яго каштоўнасць неверагодная ў тым, што ён стварыў сучасны іўрыт, на якім мы сёння гаворым.


Бялік і сам перакладаў. Караля Ліра на іўрыце чытаюць у яго перакладзе. Як і іншыя творы Шэкспіра, Сервантэса і Шылера. Копіі рукапісаў, фотаздымкаў, асабістай перапіскі нацыянальнага паэта Ізраіля выставілі ў Дзяржаўным літаратурным музеі Купалы. Экспазіцыя Шлях паэта ў Мінск прыбыла з тэль-авіўскага Дома-музея Хаіма Бяліка. Дом паэта сёння ў спісе сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. На дзяржаўных музейных плошчах выстава будзе працаваць усяго два тыдні.


Выстава носіць перасоўны характар. У ізраільскія фонды вернецца накрыканцы 2014. А з пачаткам вучэбнага года, у верасні, экспазіцыю будуць паказваць студэнтам-лінгвістам педагагічнага і Белдзяржуніверсітэта, вучням сталічных школ і гімназій, мяркуецца выставіць яе і ў Віцебску.


Беларусь - пункт у сусветным турнэ выставы. Справа ў тым, што Бялік скончыў валожынскую іешыву - вышэйшую рэлігійную вучэбную ўстанову. Яна была закрытая пасля таго, як урад Расійскай імперыі патрабаваў увесці ў навучальны працэс рускую мову.


Марыя Барткова, загадчыца аддзела Дзяржаўнага літаратурнага музея Янкі Купалы: Мова яўрэйскага народа на той час не была мовай размоўнай. Ён змог зрабіць так - сваімі вершамі, сваімі паэмамі і асабліва дзіцячымі кнігамі, - каб гэтая мова гучала ў штодзённым жыцці народа.


Паэта не стала 80 гадоў таму, але і да гэтага часу заснаванае ім у Тэль-Авіве выдавецтва Двір, што ў перакладзе азначае храм, мае ўсе правы на яго творы. У Ізраіле вышэйшая літаратурная прэмія носіць імя Бяліка, а вуліца, дзе жыў паэт, стала называцца ў яго гонар яшчэ пры жыцці Бяліка.