"Спадчыну Святой Еўфрасінні Полацкай" экспануюць у Нясвіжскім палацы

19 ноября 2016

У інвестпраграму на будучы год прапаноўваюць уключыць праект рэстаўрацыі Спаса-Праабражэнскага храма ў Полацку. Таго самага, збудаванага ў 12-м стагоддзі Еўфрасінняй. Сёння гэта адзіны, які дайшоў да нашых дзён у поўным аб'ёме, помнік архітэктурнай полацкай школы. Прычым захаваліся не толькі сцены, але і першапачатковы роспіс, які таксама выконваўся падчас жыцця святой. Дзякуючы айчынным рэстаўратарам і новым тэхналогіям атрымалася не толькі раскрыць сценапіс 12-га стагоддзя, але і захаваць пазнейшы жывапіс. Зараз яго выстаўляюць у музейных залах. "Спадчыну Святой Еўфрасінні Полацкай" экспануюць у Нацыянальным гісторыка-культурным музеі-запаведніку "Нясвіж". Алена Борматава аб захаванай спадчыне продкаў.

Сакральны жывапіс мінулых стагоддзяў. Яшчэ некалькі гадоў таму ён быў на сценах старажытнага Спаса-Праабражэнскага храма ў Полацку, узведзенага Еўфрасінняй у 12-м стагоддзі.

Зараз фрэскі экспануюць у музейных залах. Неверагоднае стала магчымым дзякуючы новым рэстаўрацыйным тэхналогіям.

Фрэскавыя роспісы Спаса-Праабражэнскай царквы ў Полацку не аднойчы абнаўляліся. Апошнія маштабныя работы праводзіліся ў другой палове 19-га стагоддзя. Усё гэта прывяло да таго, што самы першы слой жывапісу - той самы, які стваралі яшчэ падчас жыцця Еўфрасінні, быў закрыты больш познімі слаямі фрэсак.

Пра тое, што на сценах старажытнага помніка ёсць фарбавыя слаі часоў Еўфрасінні, стала вядома яшчэ ў 50-ых гадах мінулага стагоддзя. Аднак работы па раскрыцці гістарычных фрэсак пачаліся ў двухтысячных. І гэта той самы выпадак, калі час сыграў на карысць.

Раней, пры адкрыццІ першага слоя, больш пазнейшыя знішчалі. А методыка расслаення, калі жывапіс са сцяны пераносяць на іншую паверхню, дубліруючы слой, прамочаны спецыяльным клеем, дазваляе не толькі адкрыць фрэскі 12-га стагоддзя, але і захаваць насценны жывапіс 1885 і 1833 гадоў. Гісторыю пераносілі па міліметрах.

Мяняўся час, мяняліся і тэхналогіі. Калі ў 12-м стагоддзі гэта былі фрэскі, калі сцены распісвалі расліннымі фарбамі па сырой тынкоўцы, то жывапіс 19-га - зусім іншая тэхніка. Там ёсць і тэмпера, і алей.

Адслаіць насценны жывапіс у такім аб'ёме - некалькі соцень квадратных метраў - да беларусаў не рабіў ніхто ў свеце. Адслоены насценны жывапіс перанеслі на новую аснову - поліурэтан з металічным каркасам - і сталі выстаўляць у музеі. Спачатку ў Полацку. Зараз святыя лікі са сцен храма выстаўляюць у Нясвіжскім палацы.