"Чырвоны - код нацыі" расшыфравалі ў Нацыянальным мастацкім музеі

27 апреля 2020
Як чырвоны код нацыі змаглі расшыфраваць у Нацыянальным мастацкім? Канцэптуальны праект у пунсовай абгортцы ўжо адкрылі для наведвальнікаў. А віртуальную экскурсію пакажам першымі. 

У Нацыянальным мастацкім музеі прэзентавалі новы канцэптуальны праект. Сакральнасць, эстэтыку і ўладу расшыфравалі праз "Чырвоны - код нацыі". У экспазіцыі - сотня работ - ад традыцыйных узораў у ручніках да сучаснай медытацыі ў рамках. Праект рэалізаваны на сродкі Прэзідэнцкага гранта. За чырвонай ніткай прасачыла і Лідзія Заблоцкая

Дзмітрый Солодкі, навуковы супрацоўнік Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі: "Гэта першая спроба наогул у музейнай справе рэспублікі, узяць такі фармальны паказчык як колер і паспрабаваць яго вывучыць. Логіка такога апавядання, раскрыццё кода нацыі, вядома, пачынаецца з самых старажытных помнікаў. Гэта фібулы, лунніцы з чырвонымі эмалямі".

Чырвоны - як блакатар напасцяў. Жанчыны лічылі яго абярэгам, таму і адлюстроўвалі і ва ўпрыгожаннях, і ў народным адзенні. Чырвоныя ніткі збіралі ў кодавыя ўзоры.

Навуковыя працы аб арнаментах прадстаўленыя на экспазіцыі

Леанід Баразна адпраўляецца ў экспедыцыі на Палессе і там на міліметровую паперу пераносіць узоры беларускіх арнаментаў, ручнікоў, пасцілак, кашуль, каб аднавіць згубленыя артэфакты.

Працы селектавалі з 40 тыс. экспанатаў 6 музеяў краіны

Канцэпт "у чырвоным" аб'яднаў філасофію III і XI стагоддзяў. Каля ручнікоў - і поп-арт 2020 года. Усяго ў чатырох залах - сотня прац. Селектавалі з сарака тысяч экспанатаў на працягу года. У выбарцы - каталогі шасці музеяў. Ад Веткаўскага стараверства і музея гістфака БДУ да прыватнай галерэі "ХО". 

Дзмітрый Салодкі, навуковы супрацоўнік Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі: "Сустракаюць гледачоў экспанаты, якія адносяцца да сакральнага мастацтва. Гэта значыць, рэлігійнага. Тыя творы, якія выкарыстоўваліся ў набажэнстве. Гэта ўборы, кнігі, абразы".

У адной зале - абразы і сармацкія партрэты

Часцяком тут чырвоны - ужо сімвал перамогі і жыцця над смерцю. У XVI і XVII  стагоддзях абразы суседнічаюць побач з сармацкімі партрэтамі. 

І вось знакавы партрэт Ежы Радзівіла, намаляванага ў кардынальскай накідцы, менавіта ў чырвоных тонах выраблялася для таго, каб падкрэсліць, што гэты чалавек нададзены асаблівай уладай, асаблівым духоўным статусам.

Пунсовае XX стагоддзе - у плакатах і палотнах 

А далей - пунсовае XX стагоддзе, у плакатах і палотнах - рэвалюцыя і вайна. Напрыклад. Гістарычны "Мінск 1919 года" Леаніда Дударэнкі - у дуэце з Надзяй Хадасевіч-Лежэ. 

Дзмітрый Салодкі, навуковы супрацоўнік Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі: "У гэтых супрэматычных кампазіцыях побач з работай Дударэнкі і відаць гэтая дынаміка: мы заўважаем рух чырвонага і чорнага на белым фоне. Увогуле, тое, што мы бачылі на ручніках".

Чырвоны - як сімвал разлітай крыві, які звязаў кантыненты праз сусветную вайну. Тут ён - у чырвоным маку Залознава і ваенных плакатах Радунскага. 

Эпілог выставы - у карцінах сучасных мастакоў

Чырвоны клубок размотваем на сучасных палотнах. Колер - як зброя для ўвасаблення задум. Паказаць красаванне руж або медытаваць квадратамі. Кожнае рашэнне - смелае, так вызваляюць сваю падсвядомасць і эмоцыі. 

І немалаважная дэталь: пігменты чырвонага высыхаюць павольней, але стагоддзямі захоўваюць яркасць. Таму і каштоўнасць прац - вышэй.