Больш за 70 артэфактаў з фондаў беларускіх і польскіх сховішчаў выстаўленыя ў Нацыянальнай бібліятэцы

24 июня 2015

Міжнародны праект дзвюх краін, звязаных гістарычным мінулым, прэзентаваў дзве калекцыі друкаваных ікон.

Арыгіналы і копіі вывучыла Юлія Лосікава.

Танныя па цане і не заўсёды кананічныя, каляровыя друкаваныя копіі абразоў - алейдрукі - узніклі ў XVIII стагоддзі. Зробленыя ў складнай тэхніцы хромалітаграфіі, якая ў адрозненне ад літаграфіі пачала працаваць з колерам і выдаваць алейдрукі вялікімі тыражамі, іх спачатку імпартавалі ў ВКЛ з каталіцкай Еўропы, а ўсяго праз некалькі дзесяцігоддзяў друк наладзілі суседнія праваслаўныя краіны. Такім чынам у беларускіх архівах сёння сустракаюцца алейдрукі розных канфесій буйных друкаваных выданняў. У якасці ідэнтыфікацыі - подпісы мастакоў.

Законы друку падрабязна прапісваліся ў спецыяльных выданнях, якія таксама ёсць у экспазіцыі. Арыгіналы адносяцца да ХІХ-ХХ стагоддзяў, а вось гісторыя друкарства на беларускіх землях прадстаўлена факсіміле XVI стагоддзя. Ёсць на выставе зусім незвычайны рарытэт - цудадзейны абраз з сакрэтам.

Ікона Божай Маці Чанстахоўская - адна з самых рэдкіх і найбольш шануемых каталіцкіх і праваслаўных святынь. З-за цёмнага ліку яе называюць Чорнай Мадоннай. Гэта адна з тых ікон, дзе выявы хаваюцца адна ў другой.

Пры змене ракурсу погляду адкрываюцца вобразы Антонія Падуанскага, Анёла-заступніка і Божай Маці. Сакрэт іконы ў тым, што напісана яна на некалькіх драўляных пласцінах, якія замацавалі па вертыкалі. Упершыню такія абразы з’явіліся ў XVIII стагоддзі. Сёння гэты рэлігійны помнік у даволі добрым стане. Яго транспартавалі з польскага горада Цехановец.

Дарота Лапек, дырэктар Музея сельскай гаспадаркі ксяндза Клюха (Польшча): "Каля года мы карпатліва працавалі над гэтай выставай. Намі былі абраны больш за 40 прац, якія характэрныя менавіта для польскіх рэгіёнаў. Увогуле я лічу, што такое міжнароднае культурнае супрацоўніцтва вельмі важнае для нашага лепшага знаёмства з культурай і духоўным жыццём дзвюх краін".

Большая частка выстаўленых алейдрукаў - выданні ХІХ-ХХ стагоддзяў. Над кожным у некалькі рук месяцамі працавалі рэстаўратары. Гэты крохкі матэрыял - і музейны экспанат і неад'емная частка царкоўнага ўбрання. Іх шануюць як намаляваныя кананічныя абразы.