Культура

Спампаваць

13 Студзеня 2018 21:25

125 гадоў з дня нараджэння мастака Парыжскай школы Хаіма Суціна

Яго творчасць працягваюць крытыкаваць і капіраваць, палотны гэтага майстра пэндзля сыходзяць з малатка самых прэстыжных аўкцыёнаў планеты за мільёны долараў. Сёння спаўняецца 125 гадоў з дня нараджэння мастака Парыжскай школы Хаіма Суціна. Выхадзец з Беларусі трывала замацаваўся ў гісторыі мастацтва як лепшы каларыст ХХ стагоддзя. Фірмовы стыль Хаіма Суціна, які крытыкі ахрысцілі няйначай як драматычны каларызм, забяспечыў нашаму суайчынніку сусветнае прызнанне. Невядомыя факты біяграфіі мастака Парыжскай школы, а таксама інтэрв'ю найбліжэйшай пляменніцы Хаіма Суціна - у рэпартажы Дар'і Тарасавай.

Карціны гэтага краўца са Смілавіч сталі марай музеяў усяго свету. На малой радзіме майстар колеравай гармоніі правёў юнацтва, тут жа сфарміраваўся і як мастак. Першыя ўрокі малюнка ў якасці рэтушара мінскага фотаатэлье Хаім Суцін атрымаў у прыватнай студыі Янкеля Кругера. Пасля з'ехаў вучыцца ў Віленскую мастацкую школу, у якую паступаў двойчы.

Услед за марай Суцін адправіўся пакараць Парыж. Дзе апынуўся толькі адным з 40 000 мастакоў, якія засялялі горад у пачатку ХХ стагоддзя. Галадаў, падзарабляў грузчыкам на заводзе "Рэно". Так спрабаваў выжыць. Карціны экспрэсіўнага мастака прыкмеціў амерыканскі мільянер доктар Барнс, які набыў цэлую калекцыю палотнаў Суціна - усяго 52 эцюды. Пра гэта даведаўся ўвесь Парыж, а цэны на карціны павысіліся.

Вакол персоны Суціна заўсёды хадзіла мноства чутак. Некаторыя адкрыта называлі мастака вар'ятам. А творчыя эксперыменты адбыліся пад уплывам Рэмбрандта, які быў кумірам Хаіма Суціна.

На гістарычнай радзіме Хаіма Суціна ў Смілавічах сёння дзейнічае адзіны ў свеце музей памяці мастака. Але ў экспазыцыі няма арыгіналаў. Карцін прадстаўніка Парыжскай школы ў нашай краіне ўсяго дзве. І абедзве яны належаць карпаратыўнай калекцыі. Так, палатно Хаіма Суціна "Ева", якое прылічаюць да залатога перыяду творчасці майстра, было набыта на Нью-Ёркскім аўкцыёне за 13 мільёнаў долараў.

Адна з залаў смілавіцкага музея "Прастора Хаіма Суціна", якая складаецца з рэпрадукцый, выкананая на ўзор парыжскага кафэ "Ратонда" - аднаго з самых знакамітых месцаў французскай сталіцы на вуліцы Манпарнас.

Найбліжэйшая сваячка Хаіма Суціна - яго родная пляменніца Ніна Ферапонтава - жыве ў Мінску. Усё, што засталося ад знакамітага дзядзькі, - гэта ўспаміны і копія ліста, напісанага яе маці - малодшай сястрой Суціна Этэлью. Насуперак меркаванням бацькі мастака прызнавалі яго творчасць у смілавіцкім доме, які належыў сям'і Суціна. Гэта былі яго работы, пацвярджае пляменніца вялікага майстра.

Лічылася, што бацькі Хаіма Суціна загінулі ў Смілавіцкім гета. Як высветлілася, бацька выбітнага майстра пэндзля пахаваны на старых яўрэйскіх могілках на радзіме мастака. Магілу Залмана Суціна пад нумарам 95 знайшлі валанцёры. Побач яшчэ два помнікі, ідэнтыфікаваць надмагільныя надпісы пакуль не атрымалася. Паводле здагадкі экспертаў, яны належаць маці Суціна і яго малодшай сястры Этэлі.

 

Iншыя навіны

Рубрика "Променад"  Рубрыка "Праменад"  12.01.2018 18:10 / Культура Рубрыка "Праменад"