Шэсць гадоў - час падвесці вынікі. А яны несуцяшальныя. Мацней за ўсё ад "арабскай вясны" пацярпелі краіны, у якіх рэвалюцыя апынулася паспяховай або блізкай да поспеху. Дарэчы, "арабская вясна" - далёка не ўнікальны выпадак. У мінулым дзесяцігоддзі шмат гаварылі і пісалі аб так званых каляровых рэвалюцыях. І зараз нешматлікія разумеюць, што ў адным шэрагу з Сірыяй, Лівіяй, Еменам, Украінай, нарэшце, магла апынуцца і Беларусь. Нават страшна ўявіць, чаго пазбегла наша краіна, - у наступным матэрыяле.
Расказвае Юрый Казлоў.
"Народ жадае, каб рэжым паў" - галоўны лозунг дэманстрацый, якія ахапілі арабскі свет у 2011-м. "Арабская вясна", як ні дзіўна, пачалася ўзімку - роўна шэсць гадоў таму ў Тунісе. У лічаныя тыдні антыўрадавыя пратэсты ахапілі каля 20 дзяржаў Паўночнай Афрыкі і Блізкага Усходу. Сям-там рэжым сапраўды паў. У Егіпце ў выніку адстаўкі Хосні Мубарака да ўлады прыйшлі ісламісты. Краіну ліхаманіла некалькі гадоў, пакуль сітуацыю не ўзялі пад свой кантроль вайскоўцы. Жыхары Туніса запомняць "арабскую вясну" крывавымі тэрактамі 2015-га, якія арганізавалі адэпты "Ісламскай дзяржавы". Толькі з-за іх краіна страціла каля паўмільярда долараў, плюс бясцэнная іміджавая шкода - прывабіць турыстаў у Туніс зараз задача не з лёгкіх. Прычым, і Егіпет, і Туніс - гэта яшчэ добрыя прыклады.
Джон Брэнан, экс-дырэктар ЦРУ: "Мы памыліліся з прагнозамі. Паводле нашых дадзеных, "Аль-Каіда" і іншыя тэрарыстычныя групоўкі павінны былі саслабнуць у выніку хвалі пратэстаў. Але замест гэтага з'явіліся тэрыторыі, якія знаходзяцца па-за ўплывам дзяржаўнай улады, і на іх абгрунтаваліся тэрарысты".
Лівія. У выніку падзей 2011-га краіна фактычна перастала існаваць як адзіная дзяржава. У апошнія гады ў Лівіі паралельна працуюць два ўрады, а вялікую частку тэрыторыі "экс-Джэмахірыі" кантралюе "Ісламская дзяржава".
Падобнага сцэнарыя зараз спрабуе пазбегнуць Сірыя. Тэрыторыя гэтай краіны таксама падзеленая паміж рознымі варагуючымі групоўкамі. І за кожнай стаяць знешнія ігракі.
Агульныя страты ад "арабскай вясны" ацэньваюцца ў 600 мільярдаў долараў, - гаворыцца ў справаздачы эканамічнай і сацыяльнай камісіі ААН. Але прамая шкода і выпушчаная выгада - далёка не ўсе наступствы рэвалюцыі пяцігадовай даўнасці. Вынікі "вясны" - куды больш глабальныя.
Парыж, Брусель, Ніца - для Еўропы "арабская вясна" павярнулася серыяй крывавых тэрактаў, якія забралі сотні жыццяў. Больш за тое, усплёск ісламскага фундаменталізму ўнутры ЕС і наплыў сотняў тысяч бягучых ад вайны і разрухі жыхароў Блізкага Усходу і Паўночнай Афрыкі выклікалі рэакцыю ў адказ у выглядзе росту правых і ўльтраправых настрояў.
Сёлета простыя аўстрыйцы толькі з трэцяга тура не выбралі прэзідэнтам правага кандыдата. На чарзе - французы. Свой выбар ужо зрабілі брытанцы. І самы яркі прыклад - выбары ў ЗША. Там выбаршчыкі прагаласавалі за кандыдата, які абяцаў не лезці ў справы іншых краін.
Дональд Трамп, абраны Прэзідэнт ЗША: "Мы спынім практыку звяржэння замежных рэжымаў, аб якіх мы, як правіла, нічога не ведаем. Наша першарадная задача - абарона ад тэрарызму і знішчэнне "Ісламскай дзяржавы".
Паводле статыстыкі, шанцы правесці бяскроўную рэвалюцыю, якая прывядзе да рэзкага росту дабрабыту, складаюць нуль працэнтаў. Вынік амаль заўсёды зваротны. І неабавязкова хадзіць па прыклады ў арабскія краіны.
Зараз заходнія лідары, якія ў свой час правакавалі рэвалюцыі ў Сірыі, Лівіі, Егіпце, Малдове, Украіне, ды і ў Беларусі, прызнаюць, што тая ж "плошча" - гэта нядобра. Інакш будзе, як ва Украіне з Данбасам і Крымам. Або без іх. З дзясяткамі тысяч забітых і мільёнамі перасяленцаў, і калапсам эканомікі. Адзіны бяскроўны шлях - не рэвалюцыя, а перамовы. Можна спрачацца, але за сталом, а не праз бруствер. Па сутнасці, тая ж мінская пляцоўка - гэта выснова, якую зрабілі Брусель і Вашынгтон. Выснова, якая гаворыць, што трэба думаць не катэгорыямі халоднай вайны, а наладжваць кантакты. Тыповы прыклад - беларуска-польскія адносіны, якія за лічаныя месяцы перайшлі ад замаразкаў да таго, што заўсёды было трэба абедзвюм краінам - узаемапаважлівае і ўзаемавыгаднае партнёрства.
Ісці іншым шляхам на Захадзе ўжо спрабавалі. Вынік - сотні тысяч трупаў і мільёны бежанцаў. І калі хтосьці ў ЕС гэтага яшчэ не зразумеў, то ўсвядоміць аксіёму дапамогуць тамтэйшыя выбаршчыкі.













