Пагаворым аб падзеях мінулага тыдня, тыдня, на якім Беларусь прагрымела на ўвесь свет.
Вядомае стаўленне беларусаў да ліберальных ідэй. Больш дакладна, да таго, што незаслужана звалі імі на світанку развалу Савецкага Саюза. Недарэчныя рэформы абвінуліся слабой бязвольнай дзяржавай, алігархамі, сціскам усіх сацыяльных праграм і праектаў - ад дзіцячых дапамог да пенсій і сняданкаў у школах. Тады ледзьве выкараскаліся, і доўга яшчэ прыйшлося пазбаўляцца ад страху перад гора-рэформамі. Але вось рэабілітаваць ліберальныя ідэі сёння ўзялася та самая дзяржава, на якую вось ужо 20 гадоў нападаюць лібералы ўсіх масцяў.
Размова, вядома, аб пакеце прэзідэнцкіх дэкрэтаў і ўказаў, якія ў бізнес-асяроддзі ўжо ахрысцілі "трэцяй каляднай хваляй лібералізацыі". Чаму трэцяй? Мы, можа, і прызабылі, а вось бізнес памятае: і рашэнне пытанняў нявыкарыстанай дзяржнерухомасці, і ліцэнзіі, і цэнаўтварэнне, і крэдытныя лініі, да якіх падключылі прыватніка, і кропкавую прыватызацыю, і Парк высокіх тэхналогій са свабоднымі эканамічнымі зонамі, і… шмат чаго яшчэ. Усё гэта прымалася сістэмнымі пакетамі. Або, калі хочаце, хвалямі з 2002 года.
Цяперашняя "трэцяя хваля" - вядома, самая маштабная. Возьмем дэкрэт аб развіцці прадпрымальніцтва, які спросціць жыццё для пераважнай большасці суб'ектаў малога і сярэдняга бізнесу. Дадаткова - самыя шырокія прэферэнцыі для дзелавых людзей у правінцыі: ад аграэкасядзіб да бытавых паслуг на сяле. Плюс да гэтага - дэкрэт аб развіцці лічбавай эканомікі - проста заканадаўчая бомба ў свеце IT-тэхналогій без аналагаў у свеце.
Увесь пакет заканадаўчых навацый гэткі аб'ёмны і комплексны, што параўноўваюць яго альбо з рэвалюцыяй, альбо з каляднымі скідкамі. Так што, сваёй рашучасцю ўлада з аднаго боку выявіла давер беларускаму бізнесу, а з іншага - рэабілітавала разумную і пралічаную ліберальную ідэю ў асобна ўзятай краіне.
Хто ўжо засядлаў хвалю паляпшэння дзелавога асяроддзя? Як яна адаб'ецца на эканоміцы ў цэлым і кожным з нас у прыватнасці? І аб чым дамовіліся ўлада і бізнес на вялікім пятнічным савеце з удзелам Прэзідэнта - наш палітычны аглядальнік Андрэй Крывашэеў.
Гэтае інтэрв'ю з галоўным банкірам краіны мы пішам па гарачых слядах, праз хвіліны пасля запэўнення вялікага дзелавога савета ўлады і бізнесу. На ім прэзентавалі новую, як кажуць самі прадпрымальнікі, "трэцюю рэвалюцыйную хвалю лібералізацыі". Два дэкрэты і 7 указаў, якія, і праўда, рэвалюцыйна паляпшаюць дзелавы клімат у Беларусі. Паляпшаюць настолькі, што звычайна стрыманыя ў ацэнках бізнесмены не хаваюць захаплення ад навацый. Тут ужо незразумела, што будуць адзначаць больш – Раство і Новы год або замацаваныя літарай і духам дэкрэтаў і ўказаў новыя магчымасці для дзелавой ініцыятывы.
Сяргей Навіцкі, дырэктар камерцыйнага прадпрыемства, член Савета па развіцці прадпрымальніцтва: "Год заканчваем добра. Эканоміка паказвае парастакі росту, больш за 2 % рост ВУП. Натуральна, што эканоміка расце, і доля прадпрымальніцтва таксама будзе расці. Таму пакет дакументаў, рэвалюцыйны пакет дакументаў павінен даць дадатковы штуршок занятасці насельніцтва, развіццю прадпрымальніцтва. Я поўны аптымізму, дакументы ўступяць у сілу ў найбліжэйшы час".
Пётр Бондар, дырэктар прыватнага прадпрыемства, г. Бяроза: "Зачын, які мае бізнес, на працягу гэтага года, пяцігодкі, дае перспектывы і надзеі на добрую будучыню, што дазволіць не толькі зарабляць, але і прымаць актыўны ўдзел у фарміраванні бюджэту, строіць новыя планы".
Рыхтавалі, удакладнялі і прымалі пакет навацый разам з бізнесам, а часцей і ўвогуле сам бізнес. У падмурку - уся эканамічная палітыка Беларусі мінімум з 2002-га. Напрыклад, без дзесяцігоддзя ПВТ не было б цяперашняй IT-краіны. Без інвестыцый і дзяржпадтрымкі ў аграсядзібы і бязвізы для замежнікаў не з'явіўся б новы ўказ па экалагічным турызме, і звыш 300 тысяч чалавек не адпачылі б з душой на прыродзе.
У скептыках засталіся толькі "каляпалітычныя дзеячы". Зразумець можна. У пярэдадзень мясцовых выбараў з-пад ног выбілі апошнюю табурэтку. Іх аргумент - што ўлада не ідзе насустрач дзелавой ініцыятыве.
Адзін Дэкрэт №7 напрамую паляпшае жыццё для мільёна прадпрымальнікаў і супрацоўнікаў малога і сярэдняга бізнесу. Льготы атрымаюць 9 з 10 юрасоб і індывідуальных прадпрымальнікаў.
Шматлікія, давяраючы ўладзе, пашырылі бізнес і ўклалі грошы, не чакаючы фармальнага подпісу. І не пралічыліся.
Абсалютны хіт дзелавога сезона - безумоўна, лічбавая эканоміка. Прэзідэнт, заказаўшы дэкрэт айцішнікам, вядома, рызыкнуў і без лакіроўкі змацаваў IT-рэвалюцыю подпісам. Але тым самым вывеў Беларусь у лідары новай лічбавай эры. І гэта не нашы ацэнкі - а імпартныя.
Антон Мякішаў, кіраўнік прадстаўніцтва Microsoft у Беларусі: "Дэкрэт унікальны, дасць магчымасць замежным фундатарам камфортна прыходзіць на беларускую зямлю. Інвеставаць у нашых вельмі таленавітых спецыялістаў, ствараць тут бізнесы, весці сваю дзейнасць".
Слова роўнае справе. За год на адным аптымізме ад распрацоўкі дэкрэта ў ПВТ прыйшлі больш прадуктовых інтэрнэт-кампаній, чым за папярэднія 10 гадоў.
Дэкрэт аб лічбе - не толькі і не столькі пра IT. Ён пранікае ва ўсе сферы эканомікі і жыцця. Ад бескантактавай мытні на мяжы - час прастою ўжо скарацілі ў 6 разоў - да разумных лічбавых кантрактаў і новых фінансавых інструментаў.
Вяртаемся да нашага інтэрв'ю з галоўным банкірам краіны.
Хто засядлае новую хвалю лібералізацыі ў першую чаргу. Пакінем пакуль айцішнікаў. За дэкрэт не менш выступалі прамыслоўцы. Гэта і рабатызацыя. Прыклад - канвееры "БелДжы". І адытыўныя тэхналогіі. Калі, як на прынтары, друкуюць не тое, што дэталі - цэлыя вузлы і агрэгаты. І новыя матэрыялы, і генетыка з біяінжынерыяй. І энергетыка з космасам. Без лічбы ўсе гэтыя сферы захраснулі б у мінулым аналагавым стагоддзі.
Сваю частку новай вялікай дамовы з бізнесам гатовы выканаць і Нацыянальны банк. Пазыковых грошай заўсёды не хапае, валюту не друкуем - але лічбы не хлусяць.
Сістэмна вырашае новы пакет дакументаў і дзве вострыя праблемы сучаснасці - адміністрацыйныя працэдуры, гэта бюракратыя і праверкі. З гэтага часу за праславуты "наезд" кантралёр адкажа кашальком, а то і свабодай. Плюс лік саміх наглядных органаў валявым рашэннем Прэзідэнт скараціў.
Цяперашняя хваля лібералізацыі - не апошняя. Да анансаванага Падатковага кодэксу дададуць радыкальна скарочаны пералік ліцэнзій. Гэтыя вялікія навацыі, як і ўсе наступныя, пройдуць праз Савет па прадпрымальніцтве. Бізнесу даверана самому фарміраваць правілы гульні. З такім даверам само сабою адпала пытанне пра асобнага абаронцу-лабіста для людзей справы. Ну навошта такі омбудсмен, калі па законе ім выступае асабіста Кіраўнік дзяржавы і ўлада ў цэлым на баку дзелавой ініцыятывы.
Калі бізнес выканае сваю частку вялікай дамовы і стане весці справы на парадак больш празрыста і адказна - як раз пераглядаць дэфініцыі: дзяржаўную і прыватную. Хто большы дзяржаўнік - той, хто доіць бюджэт, як дабрачынны фонд, або той, хто рызыкуе ўсім і кладзе жыццё ў канкурэнтнай бітве і схватцы за спажыўца. І на каго тады прасцей абаперціся ўладзе - на тых, за каго часта прыходзіцца працаваць, або тых, каму дастаткова падставіць плячо ў цяжкі час?
Новая шмат у чым рэвалюцыйная формула партнёрства ўлады, бізнесу і грамадства ўжо запрацавала. Трымаецца на даверы, прагматыцы, дзяржаўным падыходзе і аптымізме. Хоць галоўнай меркай поспеху стануць нават не грошы - прыватныя або бюджэтныя. Мераць ліберальны поспех будуць па сацыяльнай, амаль сацыялістычнай шкале - "аршынам", тым, як зменіцца дастатак і якасць жыцця ўсіх беларусаў.













