На тыдні адбыўся саміт Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва

27 июня 2016

Палітычная падзея, да якой на адыходзячым тыдні была прыкаваная ўвага на Еўразійскім кантыненце - саміт Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва. У адрозненне ад еўрапейскіх тэндэнцый да раз'яднання (а тэму брэксіта разгледзім ледзь далей у праграме) на іншым баку самага вялікага мацерыка планеты зусім процілеглыя імкненні. Шанхайская сям'я рыхтуецца да папаўнення. І адразу дзвюма ядзернымі дзяржавамі - Індыяй і Пакістанам. У гэтым, дарэчы, яшчэ адзін станоўчы момант: калі раней па шэрагу палітычных прычын Нью-Дэлі і Ісламабад цяжка было назваць партнёрамі, то саміт паказаў, што ў сучасных умовах усе ж глабальныя праблемы лепш абмяркоўваць за адным сталом.

Сустрэча ў Ташкенце стала знакавай і для Беларусі. Гэта першы ўдзел Мінска ў такім саміце ў рангу назіральніка і першы візіт Аляксандра Лукашэнкі ва Узбекістан. Дарэчы, паездка апынулася больш чым прадуктыўнай. Прэзідэнт Беларусі правёў шэраг перамоў з азіяцкімі партнёрамі. Наш аглядальнік Вольга Макей за некалькі дзён у Ташкенце паспрабавала разабрацца - што агульнага ў Беларусі і Узбекістана і чым такі прывабны той самы шанхайскі дух.

Расказвае Вольга Макей. Цэнтральныя вуліцы Ташкента ў гэтыя дні размалявалі флагі дзяржаў - удзельнікаў Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва. Але ў гэтай палітры банараў і расцяжак беларускі погляд чапляе "у" кароткае. Такая літара ёсць і ва ўзбекскім алфавіце. А вось галоўную плошчу Ташкента адкрывае так званая Арка добрых і высакародных памкненняў. Вянчаюць каланаду птушкі шчасця - буслы. Такі ж сімвал, як і ў Беларусі. Але ўсе 18 краін разам у гэтыя дні аб'ядноўвае іншае - гэта асаблівы шанхайскі дух.

Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва ў новым стагоддзі прыўнесла ў геапалітыку новую мадэль, якую завуць шанхайскім духам. Па сутнасці, гэта новы фармат міжнароднага дыялогу. У яго падмурку - супрацоўніцтва на аснове роўнасці, паразуменне і гатоўнасць да кампрамісаў. Такі шанхайскі дух па душы і Беларусі

Гэта першы саміт Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва, дзе Мінск на вышэйшым узроўні прадстаўлены ў якасці назіральніка. Такі статус Беларусь атрымала першай з еўрапейскіх краін. Удзельнічаць у гэтым аб'яднанні - значыць ісці ў нагу з геапалітычным часам. Да шанхайскай шасцёркі ў 2017 годзе афіцыйна далучацца Індыя і Пакістан. Не за гарамі ўступленне Ірана. Такім чынам, інтэграцыя набірае вагу. Гэта ўжо трэць насельніцтва планеты, амаль пятая частка сусветнага ВУП і палова золатавалютных рэзерваў Зямлі.

Цэнтральная задача Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва - барацьба з сіламі зла - экстрэмізмам, сепаратызмам і тэрарызмам. Ды і на планеце, калі канфлікты толькі памнажаюцца, важна мець надзейных і мірных партнёраў. У тым ліку і таму глабальныя ігракі да дыялогу запрашаюць і Беларусь. За апошнія гады краіна прадэманстравала галоўнае - гэта рэальныя крокі па захаванні спакою ў рэгіёне.

Эканоміка - яшчэ адно вымярэнне Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва. Нестабільнасць у гэтай сферы падштурхоўвае да аб'яднання намаганняў. І ўжо не столькі ў фармаце двухбаковым, колькі ў рамках узаемадзеяння інтэграцый. Прэзідэнт Беларусі заклікае партнёраў па Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва ўзаемадзейнічаць з еўразійскім эканамічным саюзам. Па сутнасці, вялікая частка кантынента атрымлівае рэальную магчымасць скласці разам сыравінныя рэсурсы, чалавечы капітал і вялізную ёмістасць унутранага рынку. І ў будаўніцтве такой новай Еўразіі Беларусь гатовая актыўна ўдзельнічаць.

Статус назіральніка для Беларусі адкрывае новыя магчымасці. Бо адна справа - супрацоўнічаць з краінамі на двухбаковай аснове, другая - удзельнічаць у абмеркаванні агульных праектаў у рамках арганізацыі. Цікавяць у першую чаргу сферы энергетыкі, АПК, транспарту і лагістыкі. На кожны пункт Беларусі ёсць што прапанаваць. Ды і тры чвэрці сусветнага гандлю ўжо здзяйсняюцца менавіта праз рэгіянальныя аб'яднанні.

Па меркаванні экспертаў, Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва па геапалітычных мерках зусім маладая. Усяго 15 гадоў, таму патрабуе развіцця. І тут запрашэнне да дыскусіі Мінска гаворыць аб цікавасці найбуйнейшых дзяржаў свету да, хай невялікай, але ініцыятыўнай краіны, прапановы якой жадаюць пачуць.

Саміт для палітыкаў - не толькі падстава абмеркаваць будучыню арганізацыі, але і магчымасць правесці сустрэчы з ключавымі партнёрамі. Кітай. Усебаковае стратэгічнае партнёрства паміж Мінскам і Пекінам - сёння гэта дзясяткі праектаў: ад фінансаў да космасу.

Галоўны вынік супрацоўніцтва - парк "Вялікі камень". Гэта не толькі будучы індустрыяльны вузел Еўропы і платформа новага Шаўковага шляху, але і мадэль эканомікі будучыні.

Другая пасля Кітая па колькасці насельніцтва краіна і яшчэ адзін ключавы вектар. Індыя сёння ставіць глабальныя мэты росту, дасягнуць якія немагчыма без надзейных партнёраў. У іх ліку Нью-Дэлі бачыць і Беларусь.

Ужо ў планах - пастаўкі БелАЗаў для індыйскіх вугальных кампаній. Месяц таму адкрылі сэрвісны цэнтр. Нядаўна падпісаныя дамовы па сумеснай зборцы ў Індыі трактароў і аўтобусаў. На чарзе - выпуск камбайнаў. Але амбіцыйная планка ў мільярд долараў тавараабароту патрабуе дакладнага плана.

Рухацца наперад мае намер і Шанхайская арганізацыя супрацоўніцтва. План дзеянняў на найбліжэйшыя пяць гадоў для дасягнення мэт стратэгіі да 2025 года ў Ташкенце падпісалі прэзідэнты. Гэты саміт юбілейны. Паўтара дзясятка гадоў - тэрмін накшталт бы невялікі, але важкі, улічваючы інтэнсіўнасць пачатку 21 стагоддзя. Таму цяперашняя сустрэча - добрая магчымасць азірнуцца назад, каб пасля, ацаніўшы праблемы, упэўнена глядзець наперад. Усім разам. Дзеля спакою на Еўразійскім кантыненце.