Аб гандлі, дзе рост лічбаў заўсёды на карысць. Прычым, адразу некалькім краінам. Беларусь і Малдова на тыдні ўмацоўвалі ўзаемадзеянне ў розных сферах.
У сераду з афіцыйным візітам у Кішынёў накіраваўся наш Прэзідэнт. Лідары дзвюх дзяржаў апошнім часам сустракаюцца рэгулярна - бачыліся чатыры разы толькі летась, у тым ліку ў рамках самітаў, пры гэтым Ігар Дадон не ўтойвае: імкнецца зрабіць сваю краіну падобнай на Беларусь. І чуць такое, вядома, прыемна.
Калі палітыкі, што завецца, разумеюць адно аднаго з паўслова, для журналістаў такія перамовы асвятляць лёгка і прыемна. Мяркуйце самі. Апроч пратакольных мерапрыемстваў, прэзідэнты паспелі папрацаваць у полі, спусціцца ў вінныя склепы, падыхаць свежым паветрам у загараднай рэзідэнцыі і нават пасля афіцыйных перамоў у зносінах з прэсай шмат жартавалі і былі ў выдатным настроі.
Акцэнт у працы - на эканамічным складальніку. Асноўная задача - актыўна нарошчваць гандаль. У якасці арыенціру - лічба 400 млн долараў. Летась нагандлявалі на 220.
У гэтым павінны дапамагчы і сумесныя прадпрыемствы. Трактары і тралейбусы ў Малдове мы ўжо які збіраем, і збіраем паспяхова, ужо сёлета ў планах наладзіць зборку аўтобусаў. Дарэчы, аб тэхніцы: беларускі бок бязвыплатна перадасць Малдове некалькі грузавікоў МАЗ і пяць трактароў. І гэта таксама важная рыска ў адносінах.
Ну і яшчэ аб акцэнтах у працы - зразумела, гэта сельская гаспадарка. Ключавая галіна - вінаробства - бо нават на карце Малдова нагадвае гронку вінаграда - і тут важная добрая тэхніка. Зрэшты, Беларусь дапаможа ў стварэнні і іншых аграрных праектаў. Вопыт жа назапашаны немалы.
Малдова хоць і здаецца чымсьці далёкім, але гэта ўсяго тысяча кіламетраў на поўдзень ад Мінска. А Кіраўнік беларускай дзяржавы ў Малдове - адзін з самых папулярных замежных палітыкаў. Аб выніках двухдзённых перамоў "Галоўны эфір" спытаў у малдаўскага лідара. Вольга Макей пагутарыла з Ігарам Дадонам і ўсе гэтыя дні назірала, у тым ліку, за закуліссем афіцыйных сустрэч.
Гэта цэнтр Кішынёва. Рэзідэнцыя Прэзідэнта Малдовы. Менавіта тут Ігар Дадон сустракаў Аляксандра Лукашэнку. Тэрыторыя кампактная, прама насупраць жылы пяціпавярховы дом. Гавораць, з аднымі з самых дарагіх кватэр у сталіцы - прама з акна можна ўбачыць вядомых палітыкаў і кіраўнікоў дзяржаў.
Зрэшты, сам Ігар Дадон працуе ў будынку насупраць, а ў "прэзідэнтуры" праводзіць перамовы і сустрэчы. Вось і інтэрв'ю нашай здымачнай групе дасць у сценах, якія чулі, што засталося за кадрам афіцыйнай хронікі.
Знайсці час у графіку Прэзідэнта Малдовы гэтымі днямі было і сапраўды няпроста. Вось, з Аляксандрам Лукашэнкам на афіцыйных перамовах, пазней - экскурсія па хатняй рэзідэнцыі, а гэтыя кадры зоймуць цэнтральныя палосы ўсіх мясцовых газет. Сустрэча палітыкаў у полі стала самай цытуемай падзеяй у СМІ. Прадавец кіёска дапамагае з перакладам.
Вучыўся "гаспадарлівасці" Ігар Дадон яшчэ ў аграрным універсітэце. Але вось за рулём трактара не сядзеў гадоў 6, прыйшлося ўспамінаць. Ды і хто лепш за Прэзідэнта Беларусі пакажа, як кіраваць жалезным "Беларусам". Майстар-клас для агульнай справы: насенне, вырашчанае на гэтым полі, перададуць нашым аграрыям.
Трактар "Беларус" - галоўны памочнік у малдаўскім полі. Ёсць у кожнай гаспадарцы. Нават для вінаграднікаў у Кішынёве збіраюць спецыяльныя, вузкія, каб не падзець лазу. І, нягледзячы на строгія дарожныя знакі, трактары нават у цэнтры Кішынёва. Дапамагаюць у добраўпарадкаванні сталіцы. Дарэчы, новую тэхніку 5 трактароў і два грузавікі, якія Малдова атрымала ў выглядзе дапамогі ад Беларусі, ужо ў найбліжэйшыя дні адправяць новым гаспадарам.
Гагаузія - аграрны рэгіён на поўдні Малдовы, аб'ядноўвае 32 населеныя пункты. Эканоміку працэнтаў на 70 фарміруе сельская гаспадарка. Таму не дзіўна, што зборку трактароў адкрылі менавіта тут. Бо для фермера важны і сэрвіс, а ён заўсёды пад бокам. У выпадку чаго - адрамантаваць прыедуць адразу ў поле. Прадпрыемства з'явілася ў 2017 годзе, за гэты час сабралі 60 трактароў, а кантракт на пастаўку яшчэ 70 машынакамплектаў на гэтым тыдні падпісалі на бізнес-форуме.
Прамысловасць, сельская гаспадарка, медыцына, адукацыя. Кішынёў гатовы супрацоўнічаць з Мінскам ва ўсіх сферах. Ды і вопыт пабудовы дзяржавы, якае не мае важнага для гандлю выхаду да мора, або ключавых у геапалітыцы вуглевадародных нетраў, у сучасных умовах аказваецца самым каштоўным рэсурсам.
Дарогі для Малдовы - балючае пытанне. Па якасці магістраляў у сусветны рэйтынг рэспубліка трапіла ці ледзь не на апошняе месца, але затрымлівацца там не збіраецца. У краіне стартуе маштабная праграма па мадэрнізацыі, абвешчаны тэндэр. Удзельнічаюць і беларускія спецыялісты.
Дарэчы, па дарогах Кішынёва мясцовыя жыхары перамяшчаюцца на беларускіх тралейбусах. Пасажыры тлумачаць: бела-сінія машыны тут шануюць за камфорт, таму, калі не спяшаюцца, старыя савецкія або венгерскія на прыпынках прапускаюць. Прэм'ер-міністр Павел Філіп сумесную тэхніку прывядзе ў прыклад двухбаковага супрацоўніцтва.
За апошнія 5 гадоў на гэтым прадпрыемстве ў Кішынёве вырабілі 120 такіх машын. А на маршрут у аэрапорт вывелі і бесправадны тралейбус на аўтаномным хаду. Тэхніка эканамічная і экалагічная, таму на яе і робяць стаўку ў будучыні.
Рэсурсы спатрэбяцца ў самы найбліжэйшы час. У планах - сумесна збіраць яшчэ і аўтобусы. Кішынёву трэба мінімум 300 штук. Такая вытворчасць - гэта яшчэ і каштоўныя для Малдовы працоўныя месцы. А кадры можна рыхтаваць і ў Беларусі.
Беларускі досвед зусім хутка спатрэбіцца і ў сяле Максімаўка, дзе збіраюцца стварыць сучасную малочную вытворчасць. З поўным цыклам - ад нарыхтоўкі кармоў да малака на прылаўках. Дарэчы, беларуская малочка - ва ўсіх буйных магазінах Малдовы на самым бачным месцы - на ўзроўні вачэй пакупніка.
Беларусь дапаможа Малдове і з лекамі, у некаторых бальніцах медыкаментаў папросту не хапае. Дамовіліся пачаць з аптовых паставак, а ў перспектыве Малдова плануе пабудаваць у Беларусі сумеснае фармацэўтычнае прадпрыемства. Зрэшты, развіцця супрацоўніцтва з Беларуссю чакаюць і мясцовыя жыхары.
Аляксандр Лукашэнка ў Малдове - адзін з самых папулярных замежных палітыкаў. Гэта пацвярджаюць рэйтынгі.
У малдаўскай жа палітычнай эліце пакуль раскол. Прэм'ер глядзіць на захад, прэзідэнт - на ўсход. Ці сыдуцца погляды ў адным пункце, пакажуць парламенцкія выбары, якія восенню ўпершыню пройдуць па змяшанай сістэме: палова дэпутатаў вызначыцца па партыйных спісах, іншая - па аднамандатных акругах.
Дом урада, дзе працуе прэм'ер Малдовы, і рэзідэнцыю прэзідэнта раздзяляюць літаральна 500 метраў. Гэта хвілін 5 хады праз сквер. Але ў палітыцы Паўла Філіпа і Ігара Дадона раздзяляе значна большае - гэта погляды на палітычны курс краіны. Зрэшты, і сярод жыхароў меркаванні, які знешні вектар выбраць для дзяржавы, раздзяліліся.
Вось дадзеныя свежага даследавання. Сацыёлагі спыталі: які палітычны курс мясцовыя жыхары выбралі б у выпадку рэферэндуму? Больш як 40% падтрымалі б уступленне ў ЕАЭС, больш як 35 жадаюць далучыцца да Еўрасаюза. Астатнія альбо не вызначыліся, альбо супраць абодвух аб'яднанняў. Але, нягледзячы на тое, што грамадства тут амаль напалову падзялілася на еўраскептыкаў і еўрааптымістаў, і тыя, і іншыя ўсё ж рэалісты ў пытанні карысці супрацоўніцтва з Беларуссю.
Зрэшты, тым, хто сёння спрабуе падзяліць Малдову на прыхільнікаў заходняй або ўсходняй інтэграцыі, а тым больш паўплываць на выбар вектару звонку, беларускі лідар параіў не перашкаджаць. Суверэнная дзяржава мае права сама вызначаць, з якімі краінамі супрацоўнічаць. Прычым "суверэннае" - ключавое слова. Якімі б ні былі палітычныя погляды, галоўнае для дзяржавы - гэта незалежнасць, аб гэтым Аляксандр Лукашэнка сказаў ужо на сваёй радзіме.
"Малдова - гэта самадастатковая, самастойная дзяржава. Хай невялікая, але з цудоўным вялікім народам. Таму ўсе там настроеныя на тое, каб гэтая краіна была суверэннай і незалежнай. Гэта - галоўнае. Усе яны прамалдаўскія. Не прарасійскія, не прарумынскія, не праамерыканскія. Але яны жадаюць, каб у іх былі добрыя адносіны як з Еўрасаюзам, так і з Расіяй, Беларуссю, Украінай і гэтак далей. Галоўнае, каб мы, зразумеўшы гэтую сітуацыю, не сталі ў іх патрабаваць: калі вы хочаце да нас, сыходзьце з Еўропы, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Гэта як Беларусь або Малдова могуць сысці з Еўропы, калі Бог нас там пасяліў? Мы не павінны ім такіх умоў ставіць".
Найбліжэйшую сустрэчу прэзідэнты дзвюх краін прызначылі на восень, калі ў родным сяле Ігара Дадона паспее вінаград: абяцаў падзяліцца ўласным рэцэптам віна. Традыцыі вінаробства ў Малдове захоўваюць. Павел Філіп правёў для беларускага лідара экскурсію па Шато Мімі, дзе ў замку з векавой гісторыяй займаюцца вытворчасцю каштоўнага напою. Беларуская дэлегацыя з Кішынёва паляцела з партфелем кантрактаў на 20 мільёнаў долараў. Але гэта толькі пачатак. Урадам трэба будзе рэалізоўваць дамоўленасці. Дарэчы, міжпраўкамісія звярае гадзіннікі двойчы на год, найбліжэйшая сустрэча ўжо ў чэрвені. А пазітыўны настрой пацвярджаюць гэтыя кадры, якія павінны былі застацца "за кадрам" афіцыйнай хронікі.













