Астана, вынікі візіту Прэзідэнта

22 марта 2015

Важная палітычная навіна тыдня - трохбаковая сустрэча прэзідэнтаў Беларусі, Казахстана і Расіі. Гаварылі аб палітыцы, куды без яе, але, зразумела, цэнтральнай тэмай стала эканоміка. Прычын таму некалькі. Па-першае, у гэты год усе тры краіны ўступілі разам, у агульным саюзе ў ЕАЭС. Па-другое, менавіта стан эканомікі сёння - адна з самых вялікіх сусветных праблем і трывог.

Аляксандр Лукашэнка, Уладзімір Пуцін і Нурсултан Назарбаеў дамовілася ўсім гэтым геапалітычным выклікам супрацьстаяць разам. Тут і агульныя валютныя перспектывы, і рэчы глыбока сімвалічныя. Напрыклад, святкаванне юбілею Вялікай Перамогі.

З Астаны з падрабязнасцямі - Вольга Макей.

У гэтыя дні Астана пагрузілася ў яркія фарбы - у Казахстане адзначаюць дзяржаўнае свята Наўрыз. Прасцей кажучы, Новы год паводле астранамічнага календара. Уначы сталіца тоне ў ілюмінацыі, навагодні настрой дадаюць снег і мароз. Па ўсёй краіне гулянні: гучаць нацыянальныя песні, а цэнтр Астаны ўпрыгожваюць традыцыйныя юрты. У дзень нараджэння вясны, а менавіта так перакладаецца назва свята, у казахскіх дамах прынята збіраць сяброў і блізкіх. Зрэшты, без беларускага не абыходзіцца не толькі на святочным стале.

Беларускія вытворцы ўжо даўно знайшлі тут свайго пакупніка. Мясцовыя аўтааматары ездзяць на беларускім паліве - яго нярэдка можна сустрэць на запраўках. У гарадах краіны - дзясяткі магазінаў з надпісамі беларускі трыкатаж, лён, дзверы, плітка. Напрыклад, магазін "Беларуская мэбля". У Астане ён адкрыўся тры гады назад. Але беларускія мэблевыя вытворцы працуюць на гэтым рынку ўжо 15 гадоў.

За апошнія 15 гадоў насельніцтва Астаны павялічылася ўтрая - зараз тут жывуць больш чым 850 тысяч чалавек. Будуецца шмат жылля і навасёлы па абстаноўку для інтэр'ераў часта прыходзяць у магазін беларускай мэблі.

Беларускае выбіраюць і казахстанскія камунальшчыкі. Вуліцы снежнай Астаны прыбіраюць такія пагрузчыкі. Афіцыйныя дылеры Мінскага завода дарожнай тэхнікі працуюць у сталіцы Казахстана ўжо тры гады.

Незаменная беларуская тэхніка і ў аграрыяў. 80% тэрыторыі Казахстана - ворныя землі. А 8 з 10 трактароў - пад брэндам "Беларус". У Казахстанскім агратэхнічным універсітэце рэалізавалі сумесны праект: будучыя спецыялісты сельскай гаспадаркі тут праходзяць навучанне менавіта на беларускай тэхніцы. Ёсць і дзве лабараторыі па механізаванні жывёлагадоўлі і падрыхтоўцы кармоў. Як кіраваць камбайнам, парамантаваць трактар і карыстацца даільнай устаноўкай - усё гэта даступна студэнтам, фактычна не адыходзячы ад навучальнай лаўкі.

Марат Шыбутаў, палітолаг: "Беларускія тавары актыўна заходзяць на казахстанскі рынак. Аж да Алматы. Мы бачым малако, чыпсы, не кажучы ўжо пра сыр. Далей мы бачым, як белінвестыцыі прыходзяць у Казахстан. Магчымасць выкарыстання беларускага вопыту аграгарадкоў, гэта ўсё цікава".

Казахстан для Беларусі - на трэцім месцы сярод эканамічных партнёраў у СНД. За мінулы год краіны нагандлявалі на мільярд 270 мільёнаў долараў. Тут ужо працуюць 13 зборачных вытворчасцяў беларускай тэхнікі: выпускаюць ліфты, камбайны, трактары і нават кар'ерныя самазвалы. Тым не менш, тэмпы эканамічнага ўзаемадзеяння крыху запаволіліся. Адбілася сітуацыя на знешніх рынках.

Як інтэграцыйнае аб'яднанне перажывае перыяд эканамічнай турбулентнасці - гэта тэма стала галоўнай навіной тыдня. Зрэшты, палітыкі не пакінулі без увагі ў Астане і яшчэ адно актуальнае пытанне - сітуацыю ва Украіне.

Толькі сёлета з Уладзімірам Пуціным Аляксандр Лукашэнка асабіста абмяркоўваў двойчы. У Сочы і на саміце "нармандскай чацвёркі" ў Мінску. З Нурсултанам Назарбаевым на ўкраінскую тэму таксама гаварылі, але ўсё часцей па тэлефоне. Усё-такі вырашаецца лёс цэлага рэгіёна. Таму цяперашняя сустрэча - зверка гадзіннікаў па самых хвалюючых пазіцыях.

Гэтаму надаў асоблівую ўвагу прэзідэнт Казахстана, маючы зносіны з беларускім калегам. Нурсултан Назарбаеў падзякаваў Аляксандру Лукашэнку за асобую ролю Мінска ва ўрэгуляванні канфлікту.

Нурсултан Назарбаеў, Прэзідэнт Казахстана: "Прыйшлося займацца нам з вамі ўкраінскай праблемай. Добра, што ў Мінску такая сустрэча адбылася. Ваша роля тут вялікая, я вас віншую. Што б там ні было - вайна спынілася. У нас супадае меркаванне, што нікому не патрэбна гэтая канфрантацыя ўнутры".

Такога ж меркавання прытрымваюцца і жыхары Казахстана. Бо мір у суседнім доме - значыць спакой у сваім.

Эканамічныя санкцыі і абвал расійскага рубля амаль удвая дадалі лыжку дзёгацю. Каб негатыўныя тэндэнцыі вырашаліся - палітыкі і селі за стол перамоў. Разам прасцей рэагаваць на выклікі і пагрозы, вырашаць агульныя праблемы. Надышоў час эканамічнага і палітычнага адзінства.

Няпростая эканамічная сітуацыя ў рэгіёне для Еўразійскага эканамічнага саюза, які толькі што з'явіўся на свет, - праверка на трываласць. Такая своеасаблівая прышчэпка, якая дапаможа аб'яднанню мацней стаяць на нагах і выпрацаваць антыкрызісны імунітэт. Для гэтага партнёрам па інтэграцыі трэба будзе выпрацаваць шэраг мер.

Нурсултан Назарбаеў, Прэзідэнт Казахстана: "Гэты год стане годам выпрабавання на трываласць ЕАЭС. Нашы эканомікі патрабуюць дэталёвага абмеркавання ўзаемадзеяння. Важна выпрацаваць план дзеянняў".

Беларусь - першы старшыня ў Еўразійскім эканамічным саюзе. Яшчэ на старце інтэграцыі афіцыйны Мінск задаў кірунак шляху - гэта своеасаблівыя правілы чатырох эканамічных свабод: рухі тавараў, паслуг, капіталу і працоўнай сілы. Менавіта поўная адмена абмежаванняў павінна быць асновай саюза. Тым не менш, шурпатасці ў гэтым праекце пакуль ёсць.

Анатоль Нічкасаў, Надзвычайны і Паўнамоцны Пасол Беларусі ў Казахстане: "З пачатку 2015 года дагавор працуе, але не ўсе пытанні атрымалася зняць, як жадалася б нам. Аб гэтым гаворыць Лукашэнка сваім калегам. Гэтае пытанне нетарыфнага рэгулявання сёння яшчэ не вырашана".

Прадумаць рашэнні назапашаных пытанняў прэзідэнты даручылі ўрадам. У Астане перамовы правялі і віцэ-прэм'еры краін. Падвесці вынік іх працы палітыкі дамовіліся 8 мая ў Маскве. Праблемы ёсць - скажа Аляксандр Лукашэнка. Але іх ніхто не ўтойвае. Тавараабарот трох краін крыху зніжаецца, але для рашэння гэтай задачы ёсць простая формула.

Ужо за рамкамі перамоў палітыкі пагутарылі са школьнікамі і студэнтамі Астаны ў бібліятэцы першага прэзідэнта Казахстана. У фондах - больш як 40 тысяч выданняў і 700 экспанатаў з асабістай калекцыі Назарбаева. Частка кніг ужо загружана ў мабільныя чытацкія білеты. Такія атрымалі Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін.

Для афіцыйнай Астаны, як і для Мінска, гэты год палітычна няпросты: літаральна праз месяц у Казахстане пройдуць прэзідэнцкія выбары. На галоўную пасаду тут прэтэндуюць два дзясяткі чалавек - зараз ідзе працэдура рэгістрацыі. Зрэшты, і Нурсултан Назарбаеў, і Аляксандр Лукашэнка - аксакалы сярод палітыкаў СНД. Гэтакія кансалідавальныя фігуры ў няпросты эканамічны і геапалітычны час. У рэгіёне - гэта добра разумеюць.