І вось трывожныя лічбы. Вакантность у гандлёвых цэнтрах Мінска дасягнула максімуму за апошнія 7 гадоў. Прадпрыемствы чакаюць прыняцця новых падыходаў па выплаце арэндных ставак. Сёння з-за высокіх цэн яны вымушаныя закрываць магазіны. У выніку - пустыя павільёны замест паступленняў у бюджэт. Вытворцы настойваюць на адвязцы арэнды ад еўра і прывязцы да працэнта ад гандлёвага абароту. Іх пазіцыю падтрымлівае Беллёгпрам. Менавіта там зараз рыхтуюць новы праект адпаведнага дакумента. Але не ва ўсіх ведамствах такія падыходы падтрымліваюць. Расследаванне "Галоўнага эфіру" - у Святланы Лук'янюк.
Для ўсяго рынку нерухомасці сёння характэрны агульны трэнд: за апошнія некалькі гадоў з'явілася шмат новых аб'ектаў. Напрыклад, толькі вакол Камароўскага рынку мы налічылі сем гандлёвых цэнтраў. Але ці заўсёды запоўненыя гэтыя плошчы? І ў чым прычына пустых павільёнаў? Айчынныя вытворцы гавораць: зачыняць магазіны прымушаюць вельмі высокія арэндныя стаўкі.
Дзверы на замку не толькі ў старых павільёнах на вуліцы, але і ў сучасных цэнтрах. Такія таблічкі таму пацвярджэнне. У сярэднім у кожным гандлёвым цэнтры зараз не занята да 20 працэнтаў плошчаў. Вакантнасть дасягнула максімуму за апошнія 7 гадоў. Вось гэты вялікі павільён пустуе ўжо месяц. Гендырэктар кампаніі "Серж" распавядае: прыйшлося зачыніць свой флагманскі магазін. 100 чалавек страцілі рабочыя месцы. І гэта не адзіны закрыты магазін кампаніі.
Сяргей Атрошчанка, генеральны дырэктар ТАА "Серж":
"Яшчэ ў мінулыя гады арэндная плата складала 8-10% ад выручкі. У верасні палову выручкі мы аддалі за арэнду. Пры такіх умовах працаваць, вядома ж, немагчыма. Яшчэ год таму на прадпрыемстве было 700 чалавек, зараз мы знаходзімся ў перадбанкрутным стане і будзем імкнуцца, каб засталося хаця б 70 чалавек. І, вядома, хацелі б, каб усе, хто зможа аказаць падтрымку, каб захавалі працоўны калектыў".
Але тут ёсць і свая праўда ва ўладальнікаў гандлёвых цэнтраў. Крэдыты на будаўніцтва яны бралі ў валюце. А зараз час іх аддаваць. І, вядома, фіксаваная стаўка ў еўра - залог стабільных выплат у банк. Але сёння, калі продажы падаюць, трэба ісці на кампраміс з вытворцамі, каб не застацца ў пустых будынках.
Лісты з абгрунтаваннямі леглі на стол і кіраўніцтву Беллёгпрама, які як ніхто зацікаўлены ў прыбытковай працы беларускіх вытворцаў. Асабліва тых, чыю прадукцыю купляюць і ў Беларусі, і за мяжой. Падтрымку на словах атрымалі, а вось на справе работа ідзе не так хутка. Зараз рыхтуецца праект указа якраз з новымі падыходамі па выплаце арэнды. Але пакуль не прайшло ўзгадненне з усімі ведамствамі. Так, вызначаць нормы лімітавых ставак ад абароту не згодны Дзяржаўны камітэт па маёмасці. Гэта, упэўненыя тут, спародзіць шэрыя схемы ў нядобрасумленных прадаўцоў.
Вытворцы на гэта гавораць: усё ідзе праз касу, ды і камеры назірання ніхто не адмяняў. Плата з абаротных сродкаў - сусветная практыка. Такім шляхам ва ўмовах крызісу, каб падтрымаць сваіх вытворцаў, пайшла і Расія. Там лімітавая стаўка арэнды ў асноўным не перавышае 15% ад месячнага абароту. Сёння той час, калі трэба павярнуцца да арандатара, упэўненыя ў гэтай кансалтынгавай кампаніі, каб ён плаціў з таго, што зарабіў. Але працэнт павінен быць плаваючы.
Віктар Маргелаў ведае не па чутках, як гэта сёння выжываць з высокай арэндай. Сёлета ў рублях у яго яна павысілася на 85%. Магазіны крокавай даступнасці ў наваколлі і зусім зачыніліся.
Дамовіцца пакуль атрымліваецца не з усімі. Камерцыйныя гандлёвыя цэнтры больш гібкія, ужо прапануюць арандатарам плаціць працэнт ад выручкі, каб не страціць кліентаў. У дзяржаўных - вызначаныя стаўкі. Праўда, і тут спрабуюць разруліць сітуацыю. Увялі паніжальныя каэфіцыенты на 4 месяцы. Эксперты запэўніваюць: стаўкі ў гандлёвых цэнтрах і так дасягнулі дна. У еўра ўпалі на траціну. Пры далейшым паніжэнні некаторыя праекты стануць стратнымі. У кіраўніцтва Мінгандлю ёсць свой дзейсны рэцэпт разгрузкі складоў беларускіх прадпрыемстваў і адкрыцці новых гандлёвых пунктаў.
Артур Карповіч, першы намеснік Міністра гандлю Беларусі:
"Міністэрства гандлю выходзіць з такой ініцыятывай. У выпадку калі суб'ект гаспадарання незалежна ад формы ўласнасці (ІП, прыватнае прадпрыемства або дзяржаўнае прадпрыемства) будзе рэалізоўваць тавар выключна айчыннай вытворчасці, то для такога суб'екта вызначаць паніжальныя каэфіцыенты да стаўкі арэнднай платы".
Тут, вядома, з'яўляецца і яшчэ адно пытанне. А ці выгадны такі падыход уладальнікам гандлёвых пляцовак? І ці не будуць яны адмаўляць беларускаму вытворцу ў арэндзе? У Мінгандлю лічаць: усё можна прапісаць у новым дакуменце - і долю месцаў для айчынных вытворцаў у гандлёвых цэнтрах, і тую ж адмову ад ставак у еўра.
Аб'ём рынку новых гандлёвых плошчаў на канец наступнага года можа дасягнуць больш як паўтара мільёна квадратных метраў. Аднак рост попыту на гэтыя плошчы, як чакаецца, будзе нізкім. На думку экспертаў, за кошт дзеючых у краіне рэтэйлераў дэвелаперы здольныя запоўніць толькі частку гандлёвых плошчаў. Выйсце - прыцягненне ў новыя аб'екты буйных замежных брэндаў. Але варта ўлічваць, што яны на новых рынках плацяць працэнт з абароту, а не за арэнду плошчаў.













