Пасланне народу і парламенту. У цэнтры ўвагі беларускага лідара ўсё, што блізкае народу

29 апреля 2018

У рабочым графіку Прэзідэнта ў красавіку традыцыйна ёсць два важныя пункты: Пасланне народу і парламенту і паездка па раёнах, пацярпелых ад аварыі на Чарнобыльскай АЭС. На адыходзячым тыдні адбыліся абедзве гэтыя падзеі. Дарэчы, у выпадку з беларускім лідарам традыцыйныя мерапрыемствы - не значыць шаблонныя. І гэта вялікі падарунак для нас, журналістаў: не прыходзіцца кожны год штучна прыдумваць падставу, каб падтрымаць цікавасць да падзеі ў гледачоў, слухачоў і чытачоў.

Так, напрыклад, цяперашняе Пасланне народу і парламенту мела свае асаблівасці. Гэта была квінтэсенцыя тэм, якія абмяркоўваліся на працягу года з моманту мінулага Паслання падчас маштабных мерапрыемстваў з удзелам Кіраўніка дзяржавы. На тыдні зварот Прэзідэнта быў у цэнтры ўвагі не толькі ў Беларусі (а тут ля экранаў быў амаль кожны). Выступленне разабралі на цытаты вядучыя медыйныя структуры еўрапейскага рэгіёна. У сусветных топах папулярных цытат - рэакцыя Аляксандра Лукашэнкі на армянскі крызіс, заявы па Сірыі, аб развіцці беларуска-расійскіх адносін і еўразійскай інтэграцыі.

І ўсё ж цэнтральнае месца ў Пасланні займае эканоміка. І беларускія, і замежныя эксперты адзначылі лаканічнасць тэзісаў. Многія задачы, пастаўленыя перад вертыкаллю ўлады раней, ужо ўвасабляюцца ў жыццё. І ў выступленні Кіраўнік дзяржавы спыняецца на ключавых момантах, якія трэба вырашыць у найбліжэйшы час. Па сутнасці, усе арыенціры - са сферы нацыянальных інтарэсаў: ці то цэны і зарплаты, ці канкурэнтаздольнасць беларускіх брэндаў на сусветным рынку.

Больш падрабязна аб тэзісах Паслання-2018 і выкананні пастаўленых задач наш аглядальнік Алеся Высоцкая.

У цэнтры ўвагі беларускага лідара - усё, што блізкае народу: заработная плата, невысокая інфляцыя. Негатыў апошніх гадоў пераадолены. І незалежнасць дзяржавы закладваецца ў эканоміцы. Экспарт аднаўляецца. Але для поспеху беларускія тавары павінны быць канкурэнтаздольныя, зарабляць на традыцыйных брэндах складана. Краіне патрэбныя ўкараненні, інавацыі і разумныя кіраўнікі, бо дзяржава адыходзіць ад гіперапекі прадпрыемстваў. Выканаўчай вертыкалі задача - аказваць усебаковую дапамогу бізнесу ў стварэнні новых вытворчасцяў. Тут жа і эфектыўная занятасць, а значыць годная зарплата. І самы час для рацыянальных прапаноў па аздараўленні фінансавага рынку, прытоку інвестыцый і фарміраванні атмасферы новага бізнес-клімату. І тут няма дробных дэталяў - ці то нязменны кантроль за ростам цэн, добрыя дарогі на сяле або даступныя білеты на авіярэйсы.

Прааналізуем, што зроблена з даручэнняў, дадзеных раней на маштабных мерапрыемствах з удзелам Кіраўніка дзяржавы.

2017-ы. Для кожнай галіны мазгавым штурмам выбраны напрамак мадэрнізацыі. Менавіта так народжаны рэвалюцыйны дэкрэт аб лічбавай эканоміцы. Рэформа навукі і інавацый, вектар развіцця адукацыі. І яшчэ стратэгія бяспекі, абноўлены Кодэкс ЖКГ і комплексныя рашэнні ў АПК, зімовых відах спорту, у рабоце з таленавітай моладдзю і ў нашай прафесійнай справе - журналістыцы, у тым ліку абноўлены закон аб СМІ.

Усё гэта сферы нашых нацыянальных інтарэсаў.

Мікалай Ватыль, кандыдат палітычных навук, палітолаг: "Словы, якія гучалі найбольш часта, - гэта стабільнасць і бяспека. У дачыненні да кожнага аспекту - унутранага і знешнепалітычнага - яны прысутнічалі пастаянна. Пры гэтым стабільнасць не варта разглядаць як стагнацыю, як нешта закансерваванае. Стабільнасць - гэта менавіта тая платформа, той базіс, з якога мы будуем нашу моцную, незалежную дзяржаву на аснове інавацыйнай эканомікі і на аснове прагрэсіўных формаў і метадаў".

Цэны, зарплаты, занятасць - фактычна гэта формула па забеспячэнні эфектыўнай эканомікі. У гэтай жа плоскасці мадэрнізацыя, стварэнне новых вытворчасцяў. Такім чынам, што ўжо зроблена?

За год 70 тысяч рабочых месцаў. Па плане 50. Але высокапрадукцыйных толькі 6 са 100.

Раман Крывашэін, начальнік юрыдычнага аддзела УКС Магілёўскага гарвыканкама:

"На мой погляд, самае важнае для любога грамадзяніна - гэта развіццё эканамічнай сітуацыі. Гэта актуальна асабліва ў разрэзе выканання патрабаванняў сёмага дэкрэта. Развіццё прадпрымальніцтва ў сваю чаргу прыцягне і новыя рабочыя месцы і ў раёны, і ў абласныя цэнтры. Што да будаўніцтва - вельмі важна развіваць там прадпрымальніцтва".

Малы і сярэдні бізнес - гэта кожны чацвёрты рубель у ВУП, траціна інвестыцый у эканоміку, кожнае трэцяе рабочае месца. Пакуль недастаткова. Не выпадкова 2017 год і пачатак 2018-га - час рэвалюцыйных рашэнняў па бізнесе. Стратэгія дзяржавы - стымуляваць да легальнай працы і максімальна разнявольваць бізнес.

Як гэта працуе? Едзем у Баранавічы. Чатыры гады таму Яўген стаў шыць сумкі. Сябры ацанілі першы рукзак са… старых штаноў! Зараз яго брэнд на вышыні моднага свету. У 24 у Яўгена вытворчасць і 3 магазіны. Хлопец стварыў сотню рабочых месцаў.

Сярэдняя зарплата.

У канцы 2017 года крыху больш за 1000 рублёў. Эксперты не спяшаюцца рабіць гучныя высновы. Але прырост за кошт Мінска, трынаццатых і надбавак. Рэальная сярэдняя зарплата - 640 рублёў прыкладна, а кожны дзясяты (ёсць звесткі) зарабляе ўсяго 300. Ва ўрада разлік на паэтапнае павышэнне стаўкі першага тарыфнага разраду. Даходы бюджэтнікаў выраўнуюць плюс павышальныя каэфіцыенты. Механізм няпросты. Але, напрыклад, у Германіі частку даходаў чыноўнікаў фарміруюць менавіта дзяржнадбаўкі і стымулы.

Рамуальд Юроўскі, старшыня Гродзенскага абласнога аб'яднання прафсаюзаў:

"Прэзідэнт у сваім Пасланні зрабіў акцэнт, што заработная плата павінна расці. За гэта мы заўсёды выступалі і асабліва гэта датычыцца шэрагу прафесій такіх бюджэтных сфер, як культура, адукацыя, ахова здароўя. Зарплата адназначна павінна быць заробленай, але яе ўзровень павінен быць годны. І яшчэ адзін акцэнт быў зроблены на тым, што ўмовы працы павінны быць годнымі".

Цэны.

Па некаторых прадуктах за год раслі ўдвая хутчэй за інфляцыю. Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю маніторыць сітуацыю на рынку. Інфляцыя за першы квартал года - 2,5%. Пры прагнозе ў 2,7. Усе памятаюць прэзідэнцкае даручэнне аб паніжэнні сабекошту прадукцыі на чвэрць. Ад чаго напроста залежаць і цэны. З задачай пакуль справіліся далёка не ўсе вытворцы.

Уладзімір Калтовіч, Міністр антыманапольнага рэгулявання і гандлю Беларусі:

"Свабодны рынак працуе. І тут дзейнічаюць канкурэнтныя ўмовы, расце колькасць прадпрыемстваў, прапанаваная прадукцыя стварае сітуацыю спаборніцтва, галоўны вынік якой - прыцягнуць пакупніка на свой бок. Гэта і якасцю, і коштам".

Экспарт і рынкі.

Тэма ледзь ці не кожнага Паслання апошняга дзесяцігоддзя. Праца не толькі з еўразійскімі, а і з еўрапейскімі партнёрамі, а таксама краінамі далёкай дугі гарантуе эканоміцы ўстойлівасць. Экспартная стратэгія Беларусі замацаваная на паперы. Да 2020 года таварныя патокі ў роўнай прапорцыі для еўразійскага рынку, Еўропы і іншых дзяржаў. Выніковая мэта - 30-працэнтныя долі па ўсіх кірунках. Статыстыка мінулага года - экспарт дадаў 20%, аднаўляецца паступова. Расійскі рынак - па-ранейшаму асноўны спажывец беларускіх тавараў. За Еўрасаюзам - другая пазіцыя. За год адкрыліся беларусам 17 новых рынкаў.

Уладзімір Улаховіч, старшыня Беларускай гандлёва-прамысловай палаты:

"Калі ўзяць рынак Еўрапейскага саюза, там вельмі высокія стандарты. І там, на жаль, наша прадукцыя з высокай дабаўленай вартасцю або высокатэхналагічная прадукцыя, яна малаважная. І тут трэба дадаваць. І ў нас ёсць патэнцыял. І ёсць наш інжынерны корпус. Нашы навукова-даследчыя інстытуты, канструктарскія бюро. Гэта ўсё ёсць у нашым машынабудаўнічым кластары. Акадэмія навук таксама зрабіла прыкметныя крокі. Пакуль мы ўсё гэта яшчэ не рэалізавалі".

Харчаванне - адзін з кітоў нацыянальнага экспарту. Жадаем зарабляць у год 7 мільярдаў долараў. Пакуль маем каля 5. Але канкурэнцыю на сусветным рынку вытрымліваем годна. Уваходзім у пяцёрку найбуйнейшых экспарцёраў малочнай прадукцыі. Штогод за мяжу ідзе больш як 135 тысяч тон астуджанага мяса. Дыверсіфікаванне рынкаў застаецца задачай актуальнай. Прадукты з Беларусі купляюць 70 краін свету, у тым ліку - складаны і канкурэнтны рынак Кітая. Каля 50 нашых малочных прадпрыемстваў атрымалі "зялёнае святло". Беларусь першай з краін СНД пачала пастаўкі ялавічыны на кітайскія прылаўкі, а зараз рынак адкрыўся і для мяса птушкі. Буйныя партыі па строгіх "халяльных стандартах" ідуць у краіны Азіі, Афрыкі, у арабскі свет.

Якасць.

Выпуск экалагічна чыстай прадукцыі - таго ж мяса без антыбіётыкаў - можа стаць каньком Беларусі. Стратэгічная мадэрнізацыя па даручэнні Прэзідэнта ідзе і ў свінагадоўлі. За 5 гадоў замест паўсотні старых і эканамічна незаможных свінатаварных комплексаў адкрылі 19 новых - буйных і рэнтабельных. Яшчэ 5 запрацуюць да 2020 года.

Леанід Заяц, Міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Беларусі:

"Усяго ў краіне створаць 24 новыя свінагадоўчыя комплексы, дзе будуць выкарыстоўвацца сучасныя тэхналогіі вытворчасці свініны, а значыць, там будуць атрымліваць эканамічна эфектыўную і канкурэнтаздольную прадукцыю".

Аналізуючы ўсе мерапрыемствы з удзелам Кіраўніка дзяржавы, нельга не заўважыць: будзь гэта рабочая паездка па рэгіёнах, нарада з профільнымі міністрамі нават па тэмах спорту, культуры і адукацыі, усё так або інакш датычыцца эканомікі. Свежыя прыклады: культура - адраджэнне вытворчасцяў музычных інструментаў, спорт - тыя ж лыжы, інвентар, умацаванне спартыўнай базы ў школах. Толькі чыста эканамічных мерапрыемстваў з пачатку года - 49.

Пасланне - заўсёды падзея, бо гэта нейкая "дарожная карта" развіцця Беларусі, дзе вектары руху задаюцца кожнай галіне. Па галоўных тэзісах можна меркаваць, чым жыве краіна і якія праблемы найболей актуальныя. З аналізу Пасланняў розных гадоў нескладана зразумець: калі яшчэ 10 гадоў таму акцэнт быў на знешняй палітыцы, месцы дзяржавы на карце свету, нашых узаемаадносінах з Захадам, то ў апошнія гады выступленні Прэзідэнта засноўваюцца на эканоміцы і сацыяльным развіцці. І абавязкова ў цэнтры палітыкі - чалавек. Іншымі словамі, усе патрабаванні - з сферы нацыянальных інтарэсаў. І тэзіс "дзяржава для народа" застаецца актуальным. Каб працягваць умацоўваць сацыяльную сферу, укараняць прагрэсіўныя стандарты на сяле і павялічваць выдаткі на сацыялку, патрэбныя поспехі ў эканоміцы. Глыбокі аналіз працы пэўных галін будзе працягнуты.

Такім чынам, сацыяльная сфера. ЖКГ. Нішто так не псуе народнае ўражанне ад эканомікі, як халодныя трубы ці тыя, што цякуць. Болевыя пункты самай народнай галіны і галоўнае - вырашэнні па іх заклалі ў канцэпцыю развіцця ЖКГ да 2025 года. Падыход такі: тарыфы павышаць будуць плыўна, а безнаяўныя субсідыі вылучаць адрасна.

Аляксандр Церахаў, Міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі:

"Дадаюцца катэгорыі грамадзян: маладыя маці ў водпуску па доглядзе дзіцяці да 3 гадоў, тыя, хто выхоўвае дзіця-інваліда, і тыя, хто займаецца доглядам састарэлых грамадзян".

Адукацыя.

Пасыл шэрагу мерапрыемстваў з удзелам Прэзідэнта - спыніць эксперыменты і прыняць стройную канцэпцыю ад дзіцячага садка да ВНУ. Першая рэальная школьная "перамена" - ліквідацыя іспытаў у пятыя класы гімназій. Другая - прапановы па аплаце працы педагогаў. Перагледзець праграмы і абнавіць падручнікі - яшчэ адно патрабаванне Кіраўнікіа дзяржавы, якое ў працэсе рэалізацыі.

Закранутыя ў цяперашнім Пасланні моманты стратэгічныя. Напрыклад, нацыянальная бяспека. Яе элемент - жорсткая барацьба з карупцыяй. І хоць унутраная палітыка і эканоміка - асноўная частка выступлення, але Беларусь не стаіць убаку ад міжнародных вострых працэсаў. Мае сваю выразную пазіцыю. На цытаты разляцеліся заявы па Сірыі, дыялогу з Еўропай, стратэгічным партнёрстве з Кітаем, а таксама каштоўнасцях саюзнага праекта з Расіяй на фоне складанага міжнароднага становішча. І, зразумела, аб еўразійскай інтэграцыі, дзе пакуль не без бар'ераў і абмежаванняў.

Любая палітыка (унутраная або знешняя) - канцэнтраваны выраз эканомікі. Развіваючыся эканамічна, Беларусь шукае шчасця на знешніх рынках, працягваючы наладжваць супрацоўніцтва з рознымі партнёрамі, ураўнаважваць свае інтарэсы паміж рознымі палюсамі сілы. Пры гэтым у Беларусі няма залішніх геапалітычных амбіцый, але няма і комплексу аўтсайдара. І якой будзе Беларусь заўтра, залежыць ад кожнага з нас! Бадай, гэта адна з галоўных высноў.