Беларусь і Казахстан падпісалі шэсць пагадненняў пасля перамоў прэзідэнтаў

27 октября 2019
Аб тым,  як прайшлі знакавыя для нашых краін перамовы ў "Белай стаўцы" - па-казахску "Акорда", так называюць  рэзідэнцыю Прэзідэнта Казахстана,  мы распавядзём і пакажам у нашым сюжэце з Нур-Султана.

Новы пасольскі комплекс у Нур-Султане і дзелавы поспех у кантрактах і доўгатэрміновых пагадненнях на бізнес-форуме стварылі неабходную для афіцыйнага візіту атмасферу. Яна,  вядома,  абапіраецца не на кароткі поспех апошняга года, а на ўсе дзесяцігоддзі,  што Беларусь і Казахстан прайшлі як саюзнікі,   ад Саюза Савецкіх да саюза еўразійскіх рэспублік.

Здавалася б, лідары сустракаюцца рэгулярна. У эканоміцы амаль няма супярэчнасцяў, на суверэнныя інтарэсы адзін аднаго не наступалі ні разу ў найноўшай гісторыі. Але на тое ён і афіцыйны (вышэйшы ў табелі аб рангах) візіт, каб у кожнай дэталі падкрэсліваць яго значэнне. Ад прывітання на парозе "Белай стаўкі", -  рэзідэнцыі Прэзідэнта, да выканання гімнаў - беларускі падкрэслена і дакладна  па нотах выконваюць першым.

Эксперты, якія слаба ўяўляюць сабе пераемнасць улады ў Казахстане,  і яшчэ менш разбіраюцца ў беларускай знешняй стратэгіі - намякалі: візіт будзе складаным. Маўляў,  гэта з Назарбаевым у Аляксандра Лукашэнкі вялізная гісторыя сумесных выпрабаванняў і поспехаў, а Касым-Жамарт Такаеў палітык хоць і сістэмны, але ўсё ж новы лідар. У Мінску і Нур-Султане гэтую канспіралогію ўспрымалі з усмешкай.

Усе здагадкі развеялі першыя  заявы прэзідэнтаў. З адзінства інтарэсаў і немагчымасці здрадзіць  старому сябру, які, як вядома,  лепш пары новых, пачаў сам гаспадар "Акарды". 

У Цэнтральнай Азіі нязвыклае для славянскага вуха "Касым-аке" - тут жа адзначылі і расшыфравалі, нават без Googl-a.

Беларусь і Казахстан сёння ў роўнай меры выпрабоўваюць на трываласць суседзі і партнёры. Гандлёвыя войны і санкцыі ЗША, Кітая, Еўрасаюза і Расіі  для гаспадароў прыводзяць да  прамых страт  транспартнікаў. Бо гэта  сярэдзіна новага Шаўковага шляху, любы бар'ер - як яр на дарозе. Плюс - вайна ў Сірыі. Нур-Султан інвестуе ўвесь свой аўтарытэт у перагаворную пляцоўку, але ад суайчыннікаў і бежанцаў, якія вярнуліся з вайны,  няма проціяддзя. Яшчэ адна праблема - бар'еры ўнутры  Еўразійскага саюза. У іх скарэйшым здыманні, як сярэднія па велічыні дзяржавы і эканомікі, Беларусь і Казахстан зацікаўленыя ў першую чаргу. Аб гэтым гаворыць Прэзідэнт Беларусі. 

Прэзідэнт Беларусі: "Як блізкія людзі мы знойдзем развязкі ўсіх праблемных пытанняў"

Галоўнае пытанне ў адносінах тэт-а-тэт - дысбалансы ў гандлі. У агульнай скарбонцы гандлю толькі 13 % за Казахстанам. У кароткай перспектыве  Мінску выгадна, але ў доўгую - можам страціць традыцыйны рынак. Мецэнатаў-бяссрэбранікаў у сусветным гандлі не бывае. Як рашэнне - прынятая на вышэйшым узроўні стратэгія - разам выходзіць на знешнія рынкі, сумеснымі вытворчасцямі. Мы праз Казахстан - у Кітай і Паўднёва-Усходнюю Азію. Казахстан праз нас - у Еўрасаюз, Украіну і Балканскія краіны. Два паслы  тлумачаць,  як гэта ўжо працуе. 

Сумеснай эканоміцы патрэбна новая гісторыя поспеху 

Сёння гандаль Беларусі і Казахстана, калі лічыць з паслугамі,  пераваліў за псіхалагічна важную мяжу  1 мільярд долараў. За 2 гады - рост на траціну. Адно "але" - у асноўным гэта "класіка" таварных пазіцый. З нашага боку - тэхніка, харчаванне, мэбля і навукова-адукацыйныя праекты. З боку Казахстана - металы, нафтапрадукты, бавоўна і цвёрдыя  гатункі пшаніцы, якія не растуць у нашым клімаце. Хутка дадаць па гэтых пазіцыях  немагчыма. Патрэбна новая эканоміка. А гэта IT і фармацэўтыка, біятэхналогіі, ВПК і нават космас. Прэзідэнты агучылі - выберам 2-3 буйныя нацыянальныя праекты, правядзём форум рэгіёнаў, адкрыем фінансаванне для самых адважных хай і рызыкоўных ідэй - старт-апаў.

Касым-Жамарт Такаеў, Прэзідэнт Рэспублікі Казахстан: "У цяперашні час у Казахстане працуюць парадку 340 прадпрыемстваў з удзелам беларускага капіталу. Пры гэтым восем сумесных прадпрыемстваў займаюцца вытворчасцю буйной прамысловай і сельскагаспадарчай тэхнікі. Мы падрабязна абмеркавалі пытанні павышэння эфектыўнасці гэтых кампаній. Дасягнулі дамоўленасці разгледзець магчымасць рэалізацыі дадатковых двух-трох сумесных праектаў у галіне  сельскай гаспадаркі і ваенна-тэхнічнага супрацоўніцтва".

Казахстанская нафта для беларускіх НПЗ

Адно з ключавых пытанняў перамоў, якое напрамую  ўплывае і на двухбаковую эканоміку, і на еўразійскія фарматы - перапрацоўка лёгкай казахстанскай нафты на беларускіх НПЗ. Для Беларусі гэта - энергабяспека, страхоўка ад крызісаў недапаставак сыравіны і элемент суверэнітэту. Калі Расія далучыцца  да нафтавага трыўмвірата, і нафта пойдзе па Дружбе - магістральнай трубе - рэнтабельнасць не выклікае сумненняў.

Праект,  безумоўна,  стратэгічны. На ўзроўні міністэрстваў  пагадненне ёсць. Справа за камерцыйнымі кантрактамі. Калі бакі дамовяцца аператыўна - першыя пастаўкі чакаць ужо ў наступным годзе.

Новая індустрыялізацыя Казахстана - новая магчымасць Беларусі

Яшчэ адзін стратэгічны кірунак - уваходжанне Беларусі сваім інтэлектам, прамысловай базай і вопытам  у новую індустрыялізацыю Казахстана. Цана пытання - 27 мільярдаў долараў. Калегаў цікавіць перапрацоўка, зялёная эканоміка, новая энергетыка. Словам, усё тое, што Беларусь ужо праінвеставала падчас сваёй мадэрнізацыі. 

Вынікі афіцыйнага візіту прэзідэнты змацоўваюць сумеснай заявай. Улічваючы выканальніцкую дысцыпліну ў нашых краінах,  гэта нават больш, чым дарожная карта з любым іншым партнёрам.

Тут жа ў Нур-Султане падпісваецца яшчэ 6 пагадненняў. Палова з іх датычацца  бяспекі - у сферах міграцыі, аператыўна-тактычнай і следчай працы. 

Асобнае пагадненне ў МЗС дзвюх  краін - гэта ўзаемная падтрымка ва ўсіх міжнародных фарматах на два гады наперад. З пункту гледжання  дыпламатыі - вельмі важны вынік.

Яшчэ два пагадненні - у Дзяржкаммаёмасці і Акадэміі навук. Апошняе па космасе - абмен данымі аб дыстанцыйным зандзіраванні  Зямлі. Яшчэ адзін крок да сумеснай Еўразійскай групоўкі ў космасе. Няўжо на зямлі складаней дамовіцца? – пытаемся ў  кіраўніка Гандлёва-прамысловай палаты. 

Стары сябар і "старэйшына" еўразійскай інтэграцыі

Апошнім акордам гэтага насычанага афіцыйнага візіту стала вельмі даверная і цёплая сустрэча са старэйшынай еўразійскай інтэграцыі - Нурсултанам Назарбаевым. З ім пачыналі вялікую Еўразію, яго вопыт запатрабаваны ў складаны час. 

"Лакаматывы" інтэграцыі

У еўразійскага адзінства сёння хапае крытыкаў і зайздроснікаў. Формула "падзяляй і ўладар",  на жаль,  перажыла шматлікія стагоддзі. Але не меней жывучым з'яўляецца і імкненне постсавецкіх рэспублік выбудаваць новыя саюзныя адносіны і не згубіцца на задворках сусветнай гісторыі. Асабліва калі сама гісторыя спрыяе тым, хто не баіцца браць на сябе адказнасць і як "лакаматыў" цягнуць вагоны нацыянальных інтарэсаў па рэйках інтэграцыі. А часам  праз "ямы крызісаў" уручную пракладаць шлях прама перад складам. Вядома, не так зграбна,  як па наезджаных  амерыканскіх або еўрапейскіх аўтабанах, але затое сваімі рукамі і ў сваіх інтарэсах.